សិលាចារឹកសាបបាក់ K.1158


សិលាចារឹកនេះ​ចារ​លើ​ថ្មភក់​ជា​លក្ខណៈសីមា គេរក​ឃើញនៅប្រទេស​ថៃបច្ចុប្បន្ន ខេត្តនគររាជ (សៀមហៅ កូរ៉ាត់) ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថាសិលាចារឹក Sap Bak។​ ចំពោះអ្នកសិក្សា​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​កំណត់​លេខ​ឲ្យ​សិលាចារឹក​នេះ​ជា​លេខ 1158 (លោក George Cœdès សិក្សា​សិលាចារឹក​បាន​ចំនួន 1005 ផ្សាយក្នុង​សៀវភៅ​ Inscriptions du Cambodge របស់​គាត់​មាន​សរុប ៨ក្បាល)។ សិលាចារឹក​នេះ​មាន​ ៣៦​ជួរ ៣០​ជួរ​ដំបូង​ចារ​ជា​ភាសា​សំស្ក្រឹត និង​៦ជួរ​បន្ទាប់ចារ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ។ គេ​ប្រទះ​ឃើញ​ទាំង​ពាក្យ កម្វុជ (កម្ពុជា) និង ស្រុក៑ខ្មេរ (ស្រុក​ខ្មែរ) នៅក្នុង​សិលាចារឹកនេះ។ ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​សម្រង់​ផ្នែក​នៃ​សិលាចារឹក​ដែល​ចារ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ។

(៣១) រិ​ព្រះ​វុទ្ធ​លោកេឝ្វរ​ត​ប្រំប្វាន្ន​តិ​​កំស្ដេង៑ឝ្រិ​សត្យវម៌​ត​មាន្សិទ្ធិ​ស្ឋាបនា​វ្រេង
(៣២)​ លេ​អភយគិរី​តំេ​កំ​បិ​ជវា​អាក្រាន្ត​ស្រុក៑​ខ្មេរ​ វ្រះ​នោះ​ស្យង្ត​នុ​ត្វល្លទៅ
(៣៣) ហោង៑ កម្រតេង៑​អញ៑​ត​គុរុ​ធរណីន្ទ្រ​បុរ​ជី​ណ៌ោ​ទ្ធរណ​ថ្វេបិប្រវៃស្ឋាប
(៣៤) នា​ឥស្ស​វ្រះនោះ​វិង្តតេល៑នោះស្យង្ត​អ្យត​វិឃ្ន រិ​អាចាយ៌្យ​វ្រះ​ធនុ
(៣៥)​ ត​ឝិឞ្យ​គិ​ត​ស្ឋាប​នា​វ្រះនេះអាយ្ត​​អឞ្ដ​អឞ្ដ​​នវ​ត​គិ​រាជ្យ​វ្រះ​បាទ​កម្រ​តេ​
(៣៦) ង៑​កំត្វន​អញ៑​​ឝ្រិ​ឧទយាទិត្យ​វម៌្មទេវ​ ច្រេន​ឝ្រិ​ស្ថិរ​ឝក្តិ​ត​រាប៑​​ផ្ទៃករោំ

បកប្រែ៖
(៣១) រីឯ​ព្រះ​ពុទ្ធ​លោកេសូរ​ប្រាំបួន​អង្គ​​ដែល​កំស្ដេង​ស្រី​សត្យ​វម៌​ដែល​មាន​​​​​សិល្ប​​អំណាច​​ស្ថាប​នា​ពីព្រេង​ (យូរមកហើយ)
(៣២) លើ​ភ្នំ​អភ័យ​គិរិ​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ជ្វា​​ដណ្ដើម​យក​ស្រុក​ខ្មែរ ព្រះ​​នោះ​សឹង​​ដួល​ទៅ​
(៣៣) ហោង កម្រតេង​អញ​ជា​គ្រូ​ឈ្មោះ​​ធរណីន្ទ្រ​បុរ​ជីណ៌ោ​ទ្ធរណ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រពៃ​ស្ថាប​-
(៣៤) នា​អស់​ព្រះ​នោះ​​ដដែល​វិញ​ សឹង​គ្មាន​ឧបសគ្គ​ រី​ឯ​អាចារ្យ​​ព្រះ​ធនុ​​
(៣៥) ដែល​ជា​សិស្ស​ដែល​ស្ថាប​នា​ព្រះ​នេះ​​នៅ​ឆ្នាំ​៩៨៨ (គ.ស. ១០៦៦) ដែល​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះបាទ​កម្រតេង
(៣៦) កំត្វន​អញ​ស្រី​ឧទយាទិត្យវម៌្ម​ សូមមាន​ព្រះជន្ម​យ៉ឺនយូរ មាន​ឝ្រី (បាលី៖ សិរី) ស្ថិតស្ថេរ​​​​​អំណាច​ក្នុង​រាជ្យ​

***

ឯកសារយោង៖

បានផ្សាយ​ក្នុង ទូទៅ, អត្ថបទ ប្រវត្តិវិទ្យា, អត្ថបទ វប្បធម៌ និង អរិយធម៌, អំពី​សិលាចារឹក​ខ្មែរ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , , , , | បញ្ចេញមតិ

The First Civilization of Cambodia


សៀវភៅ The First Civilization of Cambodia សរសេរ​ដោយ Andreas Reinecke, វិន ឡៃជួ, ហេង សុផាឌី និង សេង សុនេត្រា (ឆ្នាំ២០១០) ជាភាសា​អង់គ្លេស៍​។ ចុចលើរូបដើម្បីទាញយកសៀវភៅ។

The First Civilization of Cambodia

បានផ្សាយ​ក្នុង អត្ថបទ ប្រវត្តិវិទ្យា, អត្ថបទ ភូមិវិទ្យា, អត្ថបទ វប្បធម៌ និង អរិយធម៌ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | បញ្ចេញមតិ

The First Golden Age of Cambodia – យុគមាសដំបូងនៅកម្ពុជា


សៀវភៅ The First Golden Age of Cambodia – យុគមាសដំបូងនៅកម្ពុជា សរសេរ​ដោយ Andreas Reinecke, វិន ឡៃជួ និង សេង សុនេត្រា (ឆ្នាំ២០០៩)។ ចុចលើរូបដើម្បីទាញយកសៀវភៅ។

The First Golden Age of Cambodia – យុគមាសដំបូងនៅកម្ពុជា

បានផ្សាយ​ក្នុង អត្ថបទ ប្រវត្តិវិទ្យា, អត្ថបទ ភូមិវិទ្យា, អត្ថបទ វប្បធម៌ និង អរិយធម៌ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , | បញ្ចេញមតិ

យាយៗសំពត់យាយប្រឡាក់****


ខ្ញុំ​ជឿ​ថា​នរណា​ៗ​ក៏​ធ្លាប់​ឃើញ​វីដេអូ​ផ្សព្វផ្សាយ និង​អប់រំ​នេះ​ដែរ ជា​ពិសេស​ត្រង់ឈុត​ដែល​ចៅ​ស្រី​និយាយ​ពាក្យ «អាចម៍» ពេញ​ៗមាត់​។ អ្នកខ្លះពេល​ឃើញ​វីដេអូនេះ​តាម​កញ្ចក់​ទូរទស្សន៍​ក៏​ដូរ​ទៅ​ប៉ុស្តិ៍​ផ្សេង​ព្រោះ​មិន​ចង់​ឮ​ពាក្យនេះ ជាពិសេស​ពេល​ហូប​បាយ។ អ្នកខ្លះទៀត​មើល​ហើយ​សើច​ធម្មតា​ ព្រោះ​​អស់​សំណើច​នឹង​វីដេអូ​នេះ​ប្រើប្រាស់​ពាក្យ​​នេះ​ពេញ​ៗមាត់​ពេក។ ចំពោះ​ខ្ញុំ​ៗគិត​ថា​វីដេអូ​មួយ​នេះ​ ខុស​ប្លែក​ពី​វីដេអូ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដែល​និយាយ​លើ​ប្រធាន​បទ​ដូច​គ្នា វា​​និយាយ​ត្រង់​ ចំចំណុច​ មិន​លាក់​លៀម ហើយ​ដូច​ស្ថាន​ភាព​ពិត​ៗ​​នៅ​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ហើយ​ក៏​អាច​ពញ្ញាក់​អារម្មណ៍​​ទស្សនិកជន​ឲ្យ​យល់​ពី​ផល​វិបាក​នៃ​ការ​បន្ទោរបង់​ពាសវាល​ពាស​កាល​នោះដែរ។

បច្ចុប្បន្ននេះ​ អ្នករស់​នៅ​ទីក្រុងគ្រប់ផ្ទះទាំងធំ​ទាំង​តូច​សុទ្ធ​តែ​ប្រើប្រាស់​បង្គន់​អនាម័យ​ គ្រាន់តែមាន​ទំនើប​ធំ​តូច​ទៅ​តាម​ទ្រព្យ​ធន​រៀងៗ​ខ្លួន។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណាក្ដី​ នៅ​តាម​ទី​ជនបទ​អ្នក​ស្រុក​មិន​ទាន់​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​ប្រើគ្រប់ផ្ទះ​នោះទេ។ ខ្ញុំមិន​បាច់​លើក​ឧទាហរណ៍​ណា​ឆ្ងាយ​នោះទេ គឺ​និយាយ​អំពី​ស្រុក​កំណើត​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់​តែ​ម្ដង សព្វថ្ងៃខ្ញុំមក​រស់​នៅ​ទីក្រុង​ចំណែក​ឯ​ផ្ទះ​នៅ​ស្រុកកំណើត​នោះ​មាន​អ្នក​នៅ​ចាំ​ឲ្យ​តែមិន​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​នោះ​ទេ រាល់​ពេល​មាន​បុណ្យ​ទាន​​ត្រូវ​ទៅ​ស្រុក​ម្ដង បើ​កុន​ខ្លាំង​ប្រាកដ​ជា​រត់ទៅ​គុម្ព​ត្រប់​ គុម្ព​ចេក​ហើយ។ ដោយ​សារ​តែ​យើង​គិត​ថា​ យើង​មិន​ទៅ​រស់​នៅ​​ស្រុក​កំណើត​វិញ​ទើប​យើង​មិន​បាន​សង់​បង្គន់​អនាម័យ​ទុក​​ប្រើប្រាស់​ពេល​ទៅ​ម្ដងៗ ឯ​អ្នក​នៅ​ជា​មួយ​ប្រហែល​ជា​គាត់​ចូល​ចិត្ត​ទម្លាប់​បែប​ធម្មជាតិ​ច្រើនជាង​ក៏​មិនដឹង?

ជា​ការ​ពិត​ទៅ​ គួរ​ឲ្យ​ខ្មាស​អៀន​ដែរដែល​យើង​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​បែរ​ជា​មិន​សាង​សង់​បង្គន់​អនាម័យ​ទុក​ប្រើប្រាស់ បើ​ទោះ​ជា​ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​ម្ដង​ម្កាល​ក្ដី។ តើ​មូលហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ប្រជា​ជន​មិន​និយម​សង់​បង្គន់​អនាម័យ? ប្រហែល​ដូច​ដែល​យើង​ចូលចិត្ត​និយាយ​លេង​ថា «វា​ជា​ជី​ធម្មជាតិ​» ក៏មិន​ដឹង​បាន​ជា​អ្នក​រស់​នៅ​តាម​ជនបទ​ខ្លះគាត់​មិន​ធ្វើ​បង្គន់​ ហើយ​បន្ទោរបង់​តាម​វាល​ដើម្បី​ផ្ដល់​ជីវជាតិ​ឲ្យ​ដី​សម្រាប់​ដាំ​ដំណាំ​វិញ។ នេះ​ប្រហែល​ជា​មូលហេតុ​មួយ​ តែក៏មាន​មូលហេតុ​ផ្សេង​ទៀត​ដែរ ប្រជាជន​ភាគ​ច្រើន​យល់​ថា​ការ​សងសង់​បង្គន់​ត្រូវ​ចំណាយ​ប្រាក់ច្រើន ហើយ​ពិបាក​ថៃទាំ​ តែ​ការ​ពិត​វា​មិន​ដូច្នោះ​ទេ ហើយ​​ក៏​អាច​ជួយ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ឲ្យ​ជៀសផុត​ពី​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​ផង​ដែរ។ ម៉្យាងទៀត នៅ​តំបន់​ខ្លះ​ដែល​រដ្ឋមាន​គម្រោង​​សាង​សង់​បង្គន់​អនាម័យ​ឲ្យ​ប្រជាជនៗគាត់​សុខ​ចិត្ត​រង់​ចាំ​ដោយ​មិន​សង់​បង្គន់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​នោះទេ ដូច្នេះ​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​រង់ចាំ​នេះ​ គាត់​បន្ត​បន្ទោរ​បង់​ពាស​វាល​ពាស​កាល​តាម​ទម្លាប់​។

ជាការ​ពិត​ទៅ ការ​បន្ទោរ​បង់​តាម​វាល​នេះ​ផ្ដល់​ផល​វិបាក​ជា​ច្រើន​ដល់​ប្រជាជន​​ដែល​មិន​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​​ប្រើប្រាស់ វា​អាច​បង្ករ​ឲ្យ​មាន​មេរោគ​ឆ្លង​ជា​ពិសេស​ជំងឺ​រាគរូស​ដែល​អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​ជីវិត​ប្រសិន​​បើ​មិន​អាច​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​បាន​ទានពេល។ ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត វា​ក៏​អាច​បង្ករ​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​ទ្វារ​​បន្ទោរ​បង់​ដែរ ព្រោះ​ការកកិត​នឹង​ស្លឹក​ឈើ​​ជា​ញឹក​ញយ។ លើស​ពី​នេះ វា​ក៏​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ការ​លូតលាស់​របស់​កុមារ​ដែរ ដែល​ជា​ញឹកញយ​ យើង​ឃើញ​ក្មេង​ៗមួយ​ចំនួន​មាន​រូបរាង​តូច​មិន​សមស្រប​នឹង​អាយុរបស់​ពួកគេ។

បើ​តាម​ទិន្នន័យ​​ឆ្នាំ​២០១៥ របស់​ធនាគារ​ពិភពលោក ប្រជាជន​​កម្ពុជា​តែ​ ៤២%​ ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​ប្រើប្រាស់​ត្រឹម​ត្រូវ​ ដូច្នេះ​ប្រជា​ជន​ ៥៨%​ ឬ​ប្រមាណ​ ៨​លាន​នាក់នៅ​តែ​បន្ត​បន្ទោរ​បង់​តាម​វាល​ ដោយ​គ្មាន​អ​នាម័យ​ និង​មាន​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​ក្នុង​ការ​ឆ្លង​ជំងឺ​​ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​ខាត​បង់​ទាំង​ពេល​វេលា និង​ថវិកា។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​អះអាងថា​ប្រជាជន​កម្ពុជា​នឹង​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​នៅ​គ្រប់​ផ្ទះ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២៥ (នៅ​៨​ឆ្នាំ​ទៀត សង្ឃឹម​ថា​គោលដៅ​នេះ​នឹង​សម្រេច​ដូច​ការ​គ្រោងទុក)។

មក​ដល់​ឆ្នាំ ២០១៧ នេះ​ហើយគ្មាន​អ្វី​គួរ​ឲ្យ​ខ្មាស​អៀន​នោះទេ រឿង​ត្រូវ​និយាយ​គួរ​តែ​និយាយ​ដើម្បី​បាន​ជា​ប្រយោជន៍​ទាំង​អស់​គ្នា។ ការ​សាង​សង់​បង្គន់​មិន​​ចំណាយ​ប្រាក់​ច្រើន​នោះទេ ហើយ​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ថែទាំ​ទៀត លើស​ពី​នេះ​វា​ក៏​អាច​ជួយ​ឲ្យ​អ្នក​ប្រើប្រាស់​ផុត​ពី​ជំងឺ​ឆ្លងនានា​ដែល​ប៉ះពាល់​ដល់​សុខភាព ថវិកា និងពេលវេលា។ និយាយ​ចឹង ខ្ញុំ​នឹង​ទៅ​សង់​បង្គន់​អនាម័យ​មួយ​ទុក​នៅ​ស្រុក​កំណើត​ដែរ​ហើយ។

សេចក្ដី​ប្រកាស៖ អត្ថបទ​នេះ​ទទួល​បាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​​ដោយ​យុទ្ធនាការ​សង្គម​ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​ការ​យល់​ដឹង​ពី​ការ​ខ្វះ​ខាត​បង្គន់​អនាម័យ​នៅ​កម្ពុជា។

បានផ្សាយ​ក្នុង ទូទៅ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , | បញ្ចេញមតិ

វត្ត​ពិភ័ទ្ទរង្សី (ចិនដំដែកខាង​ជើង)


វត្ត​ពិភ័ទ្ទរង្សី ហៅថា វត្ត​ចិន​ដំដែក​ខាង​ជើង ស្ថិត​នៅ​​ជាប់​បណ្ដោយ​​ផ្លូវសាធារណរដ្ឋបារាំង និងផ្លូវឧកញ៉ាអ៊ុម សង្កាត់​ស្រះចក ខណ្ឌដូនពេញ ។ នៅខាងត្បូងវត្ត រំលងផ្លូវឧកញ៉ាអ៊ុ​ម មាន​វត្ត​មួយ​ទៀតឈ្មោះវត្ត ព្រះពុទ្ធឃោសាចារ្យ ហៅថា វត្ត​ចិនដំដែកខាងត្បូង ។ ឈ្មោះហៅក្រៅ វត្ត​ទាំងពីរនេះ បើយោងតាមពង្សាវតារ គឺពេល​មក​តាំងរាជធានីនៅភ្នំពេញក្នុងរាជ្យ​ស្ដេចពញាយ៉ាត កន្លែងម្ដុំនេះជាព្រែកដែលចិនរកស៊ីដំដែក ។ វត្ត​នៅខាងត្បូងសម្បូរណ៍ដោយសំណង់ថ្មី មានចេតិយមួយនៅចំពីខាងកើតវិហារ មានសរសេរអក្សរថៃ ។ លោកអាចារ្យ (ភាសា​ថៃបានន័យថា គ្រូ) Kangvol Khatshima បាន​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ជាសង្ខេប​អំពី​ចារឹក​ជា​អក្សរ​ថៃ​នោះថា ៖ ជាសិលាចារឹកភាសាថៃនៅវត្តចិនដំដែក និយាយទាក់ទងនឹងចៅពញាបឌិន ទទួលព្រះរាជឪងការនៃព្រះបាទណាំងក្លៅ (រាមាទី៣ របស់ថៃ) អោយមកបង្ក្រាបវៀតណាមដែលមកបំផ្លាញព្រះពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជទេស លោកចៅពញាបានមកឃើញព្រះវិហារបាក់បែកទ្រុតទ្រោមជាច្រើន ហើយបានអោយសាងសង់ព្រះវិហារនេះឡើងសាជាថ្មី ។ ចារឹក​នៅ​ចារ​នៅ​ឆ្នាំ ១៨៤២ ។

វិហារ​វត្ត​ពិភ័ទ្ទរង្សី

វិហារ​វត្ត​ពិភ័ទ្ទរង្សី

វិហារ​វត្ត​ព្រះ​ពុទ្ធឃោសាចារ្យ

វិហារ​វត្ត​ព្រះ​ពុទ្ធឃោសាចារ្យ

អត្ថបទ​នេះ​ខ្ញុំ​និយាយ​តែ​ពី​វត្ត​ពិភ័ទ្ទរង្សី ជា​ពិសេស​ផ្ដោត​លើ​វិហារ​ចំណាស់​ដែល​កសាង​តាំង​ពី​ចុង​សតវត្សទី ២០ ។ ព្រះវិហារ​បែរ​មុខ​ទៅកើត មាន​ទ្វារ​ចំនួន ៤ (ម្ខាង ២ នៅទិសកើត-លិច) និង​បង្អួច ១៤ (ម្ខាង​ ៧ នៅទិសជើង-ត្បូង)។ ផ្នែកបាំងសាច មានសសរ​ខាងកើត និងលិច​មាន​សរុប ១០ (ម្ខាង ៥) ឯជើងត្បូងមានសរុប ១៦ (ម្ខាង ៨) ។ ខាងក្នុងវិហារ​មាន​សសរ ២ ជួរសរុប ១២ ។ ព្រះវិហារ​នេះ​មាន​ខ្លោងទ្វារ ៤ នៅគ្រប់ទិសធំៗ ទាំង ៤ ព័ទ្ធដោយ​របងជុំវិញ ។ ទីធ្លាខាង​ក្នុង​​សម្បូណ៌ដោយ​ចេតិយ​ច្រើនប្រភេទ ខុសសម័យកាលគ្នា ព្រមទាំងមានចេតិយភូមាដែរ ។ ឯ​ខាង​ក្រៅរបង​វិញ មាន​របង​មួយ​ជាន់ទៀត មាន​ខ្លោងទ្វារ​តែ​ខាង​លិច និងខាង​ត្បូង គឺបែរ​ទៅ​រក​ផ្លូវ ។ ធ្លាខាង​ក្រៅ​នោះ​មាន​ សាលាឆាន់ កុដិ តូបយាយជី ប៉ាឆាតម្កល់សព ចេតិយ និង ពុទ្ធិកបឋមសិក្សាមួយដែលលែងដំណើរការ ។

បើតាម​ផ្ទាំង​ចារឹក​នៅលើជញ្ជាំងខាង​កើត​នៃព្រះ​វិហារៗ ​នេះ​ត្រូវ​បាន​កសាង​នៅ ព.ស. ២៤៣០ (គ.ស. ១៨៨៦) ចុល្លសករាជ ១២៤៩ ឆ្នាំកុរ អដ្ឋសក្ស ក្រោម​ការ​ផ្តួច​ផ្តើម​នៃ​សម្ដេច​ព្រះ​មហាឧបរាជបរមបពិត (ហ្លួងរាជានុកោដ្ឋ) និងឧកញ៉ាពិភទ្ទភោគា (តាន់ ឡុក) មាន​កូនប្រុសស្រីឈ្មោះ ប៊ុនហូវ, ប៊ុនប៉ារ… បានសាងព្រះជីរ៍ ១អង្គ, ព្រះស្ពាន់ ៥អង្គ, ព្រះចូលនិព្វានស្ពាន់ ១អង្គ និងដងទង់ ២ រួចរាល់ ព.ស. ២៤៣៣ ធ្វើបុណ្យបញ្ចុះសីមា ៧ ថ្ងៃ ហើយធ្វើបុណ្យសន្ធឹកសន្ធាប់ទៀត សុំ​ឲ្យ​កើត​ទាន់ព្រះ​សិអារ្យមេត្រីយ៍ ។ នេះ​ជា​កាត់​ត្រួស​ៗ ​ពី​អត្ថបទ​ចារឹក​ទាំង​មូល ដោយ​ខ្ញុំ​មិន​អាច​មាន​បាន​នូវឃ្លា​ខ្លះ ។

ផ្ទាំង​ចារឹក​អំពី​ការ​កសាង​វិហារ

ផ្ទាំង​ចារឹក​អំពី​ការ​កសាង​វិហារ

ក្រោយ​ពី​សាង​សង់​វិហារ​ក៏​​មាន​ការ​ជួល​ជុល​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​មិន​ដាច់ ដូច​ជា​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៣៦ គេ​បាន​ជួល​ជុល​ដំបូល (?) និង​ដាក់​ហោជាង​ថ្មី បើតាម​លេខ​ដែល​មាន​បង្ហាញ​នៅ​លើ​ហោជាង​ខាង​លិច ។ ការ​ជួស​ជុល​មាន​រហូត​មក​លើក​លែង​តែ​សម័យ​សង្គ្រាម ។

អំពី​ស្ថាបនិក​វិហារ​នេះគឺ លោកឧកញ៉ាភិព័ទ្ទភោគា តាន់ (គឹម)ឡុក (១៨៤០ – ១៩២៣) ក្រោម​ព្រះ​រាជ​តម្រិះ​ព្រះ​រាជានុកោដ្ឋ (ព្រះ​បាទ​ស៊ីសុវត្ថិ ១៨៤០ – ១៩២៧) កាល​លោក​​គង់​នៅ​ជា​ ព្រះ​មហាឧបរាជ ព្រោះ​រាជ​ដំណាក់​លោក​កាលនោះ ស្ថិត​នៅ​ម្ដុំៗ នោះដែរ ។ លោក​ឧកញ៉ានេះ បើ​មើល​តាម​ឈ្មោះ​គឺ​ ជា​កូនចៅ​ចិន ហើយ​ម៉្យាង​ទៀត​តំបន់​ម្ដុំ​វត្ត​ស្រះចក និង​កំពង់ផែបច្ចុប្បន្ន​នេះ ជា​តំបន់​​សហគមន៍​ចិន​យូរ​មក​ហើយ ដូច​មាន​ឈ្មោះ​ ចិន​ដំដែក​ ជា​ភ័ស្តុតាង​ស្រាប់ ។ ក្រោយ​ លោកឧកញ៉ាអស់បុណ្យទៅ កូនលោកឈ្មោះ តាន់ ប៊ុនប៉ា (១៨៧១ – ១៩៥២) ក៏ឡើង​តងារ​ជា​ លោកឧកញ៉ាពិភទ្ទភោគា រហូតដល់​លោក​អស់បុណ្យ (?) នៅ​ឆ្នាំ ១៩៥២ ។ ចេតិយ​គ្រួសារ​ស្ថាបនិក​វិហារ​នេះ សព្វ​ថ្ងៃតាំង​នៅ​ទិស​អាគ្នេយ៍វិហារ សង់​នៅ​ដើម​ឆ្នាំ ១៩៦៩ លាប​ពណ៌​លឿងរាង​ជា​ប្រាង្គ គឺ​ផ្នែកខាង​ក្រោម​ជា​បន្ទប់​បួន​ជ្រុង​ស្មើ​កម្ពស់​ ១ ម៉ែត្រ បន្តុប​ពី​លើ​ដោយ​ប្រាង្គរូប​ដូច​ប្រាសាទ​បុរាណ ។ ខាង​ក្រោម​នេះ​ ជា​រូប​មួយ​ចំនួន​​ទៀត​នៅ​ក្នុង​​ទី​ធ្លា​វត្ត​ទាំង​មូល ។

អត្ថបទ​នេះជា​អត្ថបទ​សង្ខេប​នៃ​បទ​បង្ហាញ​អំពី «ព្រះ​វិហារ​ និង​គ្រឿង​លម្អ​ព្រះ​​វិហារ​វត្ត​ពិភ័ទ្ទរង្សី» ដោយ​ម្ចាស់​ទំព័រ​ផ្ទាល់ ស្រប​ទៅ​តាម​ការ​សិក្សា​មុខ​វិជ្ជា «សំណង់​ប្រពៃណី» បង្រៀន​ដោយ​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ ព្រាប​ ចាន់​ម៉ារ៉ា នៅ​មហាវិទ្យាល័យ​បុរាណ​វិទ្យា សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​វិចិត្រ​សិល្បៈ រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ ។

បានផ្សាយ​ក្នុង ស្ដេច, អត្ថបទ ប្រវត្តិវិទ្យា, Exploring Cambodia, Exploring Phnom Penh | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , , , | 3 មតិ