ប្រាសាទ​បាសាក់


ខេត្ត​ស្វាយ​រៀង​ជា​ខេត្ត​មួយ​ស្ថិត​នៅ​ចុង​អាគ្នេយ៍​បំផុត​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ទីតាំង​នេះ​​ជា​ច្រក​ចូល​យ៉ាង​សំខាន់​មួយ​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​វៀតណាម​នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ហើយ​ប្រហែល​ពីអតីតកាល​ក៏​មាន​រឿងរ៉ាវ​ទាក់ទង​នឹង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ​យួន​ជា​ច្រើន​ដែរ ដែល​ខ្ញុំ​មិន​បាន​ដឹង។ ងាក​មក​មើល​ប្រាសាទ​បុរាណ​វិញ សព្វថ្ងៃនៅ​ខេត្ត​ទាំង​មូល​មាន​នៅ​សេស​សល់​ប្រាសាទ​បុរាណ​ចំនួន​២។ មួយ​គឺ ប្រាសាទបាសាក់ដែលស្ថិតក្នុងភូមិបាសាក់ ឃុំបាសាក់ ស្រុកស្វាយជ្រុំ ខេត្តស្វាយរៀង ដែល​ខ្ញុំ​​​សរសេរ​ក្នុង​ប្រកាស​នេះ។ មួយទៀត​គឺ ប្រាសាទជីហោ ស្ថិត​នៅ​ជាប់ព្រំប្រទល់​ខ្មែរ​យួន​តែម្ដង ក្នុង​ស្រុក​រមាស​ហែក។ ខ្ញុំពុំ​ទាន់​​មាន​វាសនា និងលទ្ធភាព​ទៅ​ឃើញ​ប្រាសាទ​ទី​២​ ដោយ​ផ្ទាល់​នោះទេ។

ប្រាសាទបាសាក់ស្ថិត​នៅ​ប្រមាណ​១០​គីឡូម៉ែត្រ​ខាង​ត្បូង​ក្រុង​ស្វាយ​រៀង។ ពេលមក​ដល់​រង្វង់​មូលនាគព័ន្ធ យើងជិះហួសតុលាការ​ខេត្ត​ហើយ​បត់ស្ដាំ​មក​ត្រង់រហូត បន្ទាប់មក​ឆ្លង​ស្ពាន​មួយ​ហើយបន្ត​ដំណើរ​ចុះ​មក​ទៀត​រហូត​ដល់​ឃើញ​ខ្លោង​ទ្វារ​វត្ត​សិរីសោភា​នៅ​នឹង​ខាង​ឆ្វេង​ដៃ។ បត់ឆ្វេង​ចូល​តាម​ខ្លោងទ្វារ​វត្ត​ យើងត្រូវ​​បន្ត​ដំណើរ​ប្រមាណ​៣,៥គីឡូម៉ែត្រ​ទៀត​ទើប​ដល់ទីតាំង​ប្រាសាទ ដែល​នៅកៀក​នឹង​មាត់​ទឹក​តែម្ដង (តាមពិត​ទៅ​ដូច​ជា​មិន​គួរសរសេរ​អីទេ សម័យឥឡូវបើក​តែ Google Maps យក​ទៅណា​មិនអស់)។

កាលពីឆ្នាំ១៩០២ អ្នកបុរាណវិទ្យាបារាំង ហ្សង់ កូម៉ៃ (Jean Commaille) បាន​ធ្វើ​ការសិក្សា​​​អំពី​ទី​តាំង​ប្រាសាទ​នេះ ព្រម​ទាំង​បាន​យក​ប្រតិមា​មួយ​ចំនួន​មក​រក្សា​ទៅ​នៅ​សារមន្ទីរផង។ អត្ថបទអំពីការសិក្សា​នេះ​មាន​សរសេរ​ជា​ភាសា​បារាំង​ហើយ​មាន​ភ្ជាប់នៅ​តំណ​ភ្ជាប់​ខាង​ក្រោម។ ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​ប្លង់​ប្រាសាទ​បាសាក់​ដែល​ដក​ស្រង់ពីអត្ថបទនោះ។

ខ្ញុំបានទៅដល់​ទីតាំង​ប្រាសាទ​នេះ​យូរ​ក្រែល​ដែល​ហើយ​ (ខែធ្នូ​ ២០១៥) តែ​មិន​បាន​សរសេរ​ជា​អត្ថបទ​អ្វី​សោះពីព្រោះ​ដូច​ជា​គ្មានទិន្នន័យ​អី​ធំដុំ​នៅ​ទីតាំង​ដើម​សម្រាប់​សរសេរ​បាន។ រូប​ខាង​ក្រោយ​ជា​រូប​ដែល​ខ្ញុំ​ថត​កាល​ទៅ​ដល់​ទីប្រាសាទនោះ ក្រៅពីជញ្ជាំង​ឥដ្ឋ​ខាង​ត្បូង​នៃប្រាង្គ​កណ្ដាល ដូចជា​គ្មាន​អ្វី​នៅ​សេស​សល់​ជា​ដុំ​កំភួន​ទេ។ នៅប្រកាស​ក្រោយ ខ្ញុំ​នឹង​បង្ហាញ​ពីបញ្ជី​វត្ថុ​បុរាណ​ដែល​រក​ឃើញនៅ​ទីតាំង​ប្រាសាទ​នោះ ក៏​ដូច​ជា​រូបភាព និង​ព្យាយាម​ស្វែង​រក​ទីតាំង​បច្ចុប្បន្ន​របស់វត្ថុ​បុរាណ​​ទាំង​នោះ។ សរុប​សេចក្ដី​មក អត្ថបទ​នេះ​សរសេរ​ដើម្បី​ឱ្យ​តែ​អ្នក​អាន​បាន​ដឹង​ថាខ្ញុំទៅដល់ប្រាសាទ​នេះតែប៉ុណ្ណោះ។

អាន​បន្ថែម៖

Advertisements
បានផ្សាយ​ក្នុង ប្រាសាទ​​បុរាណ​នៅ​កម្ពុជា, Exploring Cambodia | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | បញ្ចេញមតិ

អរោគ្យសាលា


អរោគ្យសាលា ជាសមាសនាមដែលផ្សំមកពីពាក្យ [អ+រោគ្យ+សាលា] ដែលសព្វថ្ងៃត្រូវនឹងពាក្យថា «មន្ទីរពេទ្យ»។ បើយោងតាមសិលាស្តម្ភចារឹកនៅប្រាសាទតាព្រហ្ម រាជការព្រះបាទជ័យវម៌្មទេវ (ទី៧) បានស្ថាបនា «អរោគ្យសាលា» ចំនួន១០២ តាំងនៅពេញប្រទេសកម្ពុជាខ្មែរ។ «អរោគ្យសាលា» ទាំងនោះ ភាគច្រើនស្ថិត​នៅ​ភាគខាងជើង និងភាគពាយ័ព្យ​អង្គរ។ មាន​ការ​សិក្សា​ជា​ច្រើន​ដើម្បី​ស្វែង​រក​ទីតាំង​ «អរោគ្យសាលា» ទាំងនោះដែរ ហើយអ្នកស្រាវជ្រាវគិតថា មាន «អរោគ្យសាលា» នៅភាគខាងត្បូងបំផុត​នៃ​ប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន គឺម្ដុំភ្នំបាយ៉ង់កោរ។

ជាទូទៅ «អរោគ្យសាលា» មួយមាន ប្រាង្គកណ្ដាលមួយធ្វើពីថ្មភក់ ឬថ្មបាយក្រៀម, «បណ្ណាល័យ»មួយធ្វើពីថ្មភក់ ឬថ្មបាយក្រៀមនៅខាងអាគ្នេយ៍, ច្រកចូលតែមួយពីទិសខាង​កើតធ្វើពីថ្មភក់ ឬថ្មបាយក្រៀម, កំពែងថ្មបាយក្រៀម​ជុំវិញ និងស្រះទឹកមួយនៅភាគឦសានខាង​ក្រៅកំពែង។ នៅផ្នែកខាង​ក្នុង​នៃ​កំពែង ក៏សល់ជា​លំហ ដែលប្រហែលពីមុនជាទីតាំងរោង​សម្រាប់អ្នក​ជំងឺធ្វើពីឈើប្រក់ស្លឹកដែលខូចខាតទៅតាមពេលវេលា។

ប្លង់ទូទៅនៃ «អរោគ្យសាលា» © Im Sok Rithy

នៅ​អង្គរ​ធំ គេ​ស្គាល់ «អរោគ្យសាលា​» ចំនួន៤នៅ​មិនឆ្ងាយ​ពី​ខ្លោង​ទ្វារ​ទាំង៤នៃអង្គរធំ និង២ទៀតនៅឆ្ងាយបន្តិច។ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់​ត្រួសៗពីប្រាសាទ​ទាំង៦នោះ៖

  • នៅ​ទិស​ខាង​កើតខ្លោងទ្វារជ័យ ឆ្លង​ស្ពាន​ប្រមាណ១០០ម៉ែត្រ នៅនឹង​ខាង​ស្ដាំ​ដៃ អ្នកស្រុកហៅប្រាសាទលាក់នាង
  • នៅទិសខាង​ត្បូង បញ្ឆិត​បន្តិច​នឹង​ស្ពានហាល​អង្គរវត្ត​ នៅ​នឹង​ខាង​ឆ្វេង​ដៃ អ្នក​ស្រុក​​ហៅ​ប្រាសាទតា​ព្រហ្មកិល
  • នៅទិសខាង​លិចខ្លោងទ្វារ​តាកាវ ក្នុង​ព្រៃស៊ុបទ្រ៊ុប អ្នកស្រុក​ហៅប្រាសាទទ្រមូង​
  • នៅទិសខាង​ជើងខ្លោងទ្វារដីឆ្នាំង អ្នកស្រុកហៅប្រាសាទ​ទន្លេស្ងួត (អាចអានរបាយការណ៍​ពី​កំណាយ​​នៅ​ប្រាសាទ​នេះ​នៅ​តំណ​ភ្ជាប់​ខាង​ក្រោម)
  • នៅខាង​ជើងប្រាសាទ​ព្រះខ័ន អ្នកស្រុកហៅ​ប្រាសាទ​ប្រីយ៍
  • នៅ​ភាគពាយ័ព្យប្រាសាទទន្លេស្ងួត អ្នកស្រុកហៅប្រាសាទព្រៃប្រាសាទ

រូប​ខាង​ក្រោមនេះជា​ប្លង់ប្រាសាទខ្មែរចំនួន៣០នៅប្រទេស​ថៃបច្ចុប្បន្ន​ដែល​គេ​គិត​ថា​ជា​ផ្នែក​នៃ «អរោគ្យសាលា»។ នៅប្រទេសកម្ពុជា មាន​ការ​សិក្សា​ផ្សេងៗ​ ដែល​នាំ​ឱ្យយើងស្គាល់ថាប្រាសាទ​មួយ​ចំនួន​ជា​ផ្នែក​នៃ «អរោគ្យសាលា» តែយើងមិនទាន់ឃើញមាន​ការ​សិក្សា​ក្ដោប​បញ្ចូល (ឬក៏ខ្ញុំមិន​បាន​ដឹង?)

ប្លង់ប្រាសាទខ្មែរ​ចំនួន​៣០នៅប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន ដែលគេគិតថាជា​ផ្នែក​នៃ​ «អរោគ្យសាលា» © Muang Boran Journal 2004

នេះ​ជា​កម្រង​រូប​ថត​នៃ​ប្រាសាទក្រពុំឈូកនៅខេត្ត​ព្រះវិហារ។ ប្រាសាទ​នេះ​​​ជា​ផ្នែកនៃ «អរោគ្យសាលា»៖

សូមអាន៖

បានផ្សាយ​ក្នុង ប្រាសាទ​​បុរាណ​នៅ​កម្ពុជា, អត្ថបទ​ បុរាណ​វិទ្យា, Exploring Cambodia | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | បញ្ចេញមតិ

ព្រះភេសជ្ជៈគ្រូ


«ស្រីភៃសជ្យគុរុវៃទូរ្យប្រភរាជ» គឺជាព្រះនាមរបស់អាទិពុទ្ធក្នុងពុទ្ធសាសនាមហាយាន។ «ភៃសជ្យ» ជាពាក្យសំស្ក្រឹតដែលត្រូវនឹងពាក្យបាលីថា «ភេសជ្ជ» មានន័យថាថ្នាំ គ្រឿងកែរោគ។ «ភៃសជ្យគុរុ» មានន័យថា «គ្រូថ្នាំ»។ រោគដែលព្រះអង្គព្យាបាលគឺទុក្ខ ថ្នាំដែលព្យាបាលគឺពាក្យប្រៀនប្រដៅរបស់ទ្រង់។

គេជឿថាគេអាចសះស្បើយពីជំងឺដោយគ្រាន់តែបានស្ទាបអង្អែលប្រតិមាឬចម្លាក់ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ។ មានគម្ពីរដែលគេប្រែទៅជាភាសាចិននៅសតវត្សទី៤​ អំពីព្រះភៃសជ្យគុរុ ដែលបង្ហាញថាព្រះអង្គក្លាយជាព្រះពុទ្ធនៅពេលដែលព្រះសក្យមុនីគោត្តមនៅត្រឹមតែជាព្រះពោធិសត្វនៅឡើយ។ ព្រះអង្គគ្រប់គ្រងនៅស្ថានសួគ៌ខាងកើតឈ្មោះ អភិរតិ។ ព្រះអង្គមានព្រះពោធិសត្វពីរអង្គនៅហែហមគឺព្រះសូរ្យវៃរោចនចណ្ឌរោចិស និងព្រះចន្ទ្រវៃរោចនរោហិណីច ដែលជួយព្រះអង្គកម្ចាត់ទុក្ខនិងនៅឈរយាមសត្យធម៌។

«វៃទូយ៌្យប្រភរាជ» ជាព្រះនាមមួយទៀតរបស់ទ្រង់ដែលមានន័យថា «ស្ដេចពិទូរ្យដ៏មានរស្មី»។ នៅក្នុងសិលាចារឹកឯប្រាសាទបាយ័នច្រើនប្រើព្រះនាមទ្រង់ជា «ឝ្រីភៃឞជ្យគុរុវៃទូយ៌្យប្រភរាជ» ឬ «ស្រីភៃសជ្យគុរុវៃទូយ៌្យប្រភរាជ»។

រូបខាងក្រោមទី១ គឺគំនូរព្រះភៃសជ្យគុរុខាងទីបេត៍ រូបទី២ជាបដិមាព្រះភៃសជ្យគុរុសាងពីលោហៈ និងទី៣ជាសម្រង់សិលាចារឹកនៅប្រាសាទបាយ័ន។

©ចំណេះដឹងខ្លីៗអំពីសិលាចារឹកខ្មែរ

ចម្លងអត្ថបទ​ពី ចំណេះដឹងខ្លីៗអំពីសិលាចារឹកខ្មែរ៖ «ឝ្រីភៃឞជ្យគុរុវៃទូយ៌្យប្រភរាជ»។ ខ្ញុំចម្លងអត្ថបទនេះមកដោយសារ​ចង់​បង្ហាញពី​ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​​ព្រះអង្គនេះ។ សេចក្ដីមានដូចខាង​ក្រោម៖

កាលពី​រសៀល​ថ្ងៃទី៤ មេសា មាន​ការ​ប្រគល់ប្រតិមា​មួយ​​ដល់សារមន្ទីរជាតិ (រូបខាងក្រោម) ដោយ​អនិកជន​ខ្មែរ​ម្នាក់​ដែល​រស់​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិច​។ ប្រតិមា​នោះ​ជា​ទេព​មួយ​អង្គុយ​ពែន​ភ្នែន ដៃប្រណម្យ​នៅ​លើ​ពោះ​​ដោយ​មាន​ក្ដោប​អ្វី​មួយ​ផង។ បើតាម​ការ​ទំនាក់​ទំនង​ផ្ទាល់​ជា​មួយ​​ លោក ជា សុជាតិ អ្នកអភិរក្សប្រតិមាអំពីថ្មនៅសារមន្ទីរជាតិគិត​ថា «ប្រតិមានេះ​ទំនងធ្វើមិនទាន់រួច ហើយប្រហែល​ជា​ធ្វើ​នៅ​រោងជាង​ណា​មួយ​នៅ​ឆ្ងាយ​ពី​រាជធានី​។ ប្រតិមា​នេះទំនង​ស្ថិត​នៅ​ចុង​នៃ​រចនាបថ​បាយ័ន ប្រហែល​ពាក់កណ្ដាលសតវត្ស​ទី១៣ដល់ដើមសតវត្សទី១៤។ ឯ​វត្ថុ​ធាតុ​ដែល​ជា​ថ្មភក់នោះ ក៏មិន​មាន​សមាសធាតុ​ស្រដៀង ឬដូច​ទៅ​នឹង​ថ្ម​ដែល​គេ​យក​មក​សាង​ជា​ប្រតិមា​ព្រះ​បាទ​ជយវម្ម៌ទេវ (ទី៧) ដែរ»។ តាម​ការ​សរសេរ​នៅ​ក្នុង​បណ្ដាញ​សារព័ត៌មាន​ផ្សេងៗ (តំណភ្ជាប់មាននៅខាង​ក្រោម) ហៅ​ប្រតិមា​នេះថា​ជា «ព្រះពុទ្ធស្ដេចថ្នាំ» តែលោក អ៊ឹម សុខរិទ្ធី អ្នកស្រាវជ្រាវធ្វើការ​នៅ​អាជ្ញាធរ​ជាតិ​អប្សរា គិត​ថា​រូប​នេះ​គួរ​ជា​ព្រះពោធិសត្វ​​ណា​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ព្រះពោធិសត្វ​ទាំង​ពីរ​​ដែល​តែង​តែ​នៅ​អម​នឹង​​ព្រះភេសជ្ជៈគ្រូ ពីព្រោះ​ព្រះភេសជ្ជៈ​គ្រូ​​​​ដាក់​ដៃ​តម្រៀប​លើ​គ្នា​ដោយ​ផ្ងារ​បាត​ដៃ (របៀប​សមាធិ) ដោយ​ទ្រ «ផ្លែស្រម៉» ​លើ​ភ្នែន។ រូប​នេះមាន​កាយ​វិការ​ដូច​នឹង​រូប​ដែល​គេ​ប្រទះ​ឃើញ​​តាម​រយៈ​កំណាយ​មួយ​នៅ​ប្រាសាទ​ទន្លេស្ងួត​នៅ​ឆ្នាំ២០១៧ (អាន​របាយការណ៍​នៅ​តំណភ្ជាប់ក្រោម​បំផុត)។

ប្រតិមាដែលទើបយកមកប្រគល់ឱ្យសារមន្ទីរ

សូមអានជា​ទូទៅអំពីព្រះអង្គនេះ៖

សូមអាន​ព័ត៌មាន​អំពី​ការ​ប្រគល់ប្រតិមា​មួយ​ឱ្យសារមន្ទីរ​ជាតិ​នៅ​ថ្ងៃទី៤ មេសា ២០១៩៖

សូមអាន​ព័ត៌មាន និងរបាយការណ៍​អំពី​កំណាយ​នៅ​ប្រាសាទ​ទន្លេស្ងួត៖

បានផ្សាយ​ក្នុង ទេពកថាពុទ្ធសាសនា, ប្រាសាទ​​បុរាណ​នៅ​កម្ពុជា, អត្ថបទ​ បុរាណ​វិទ្យា | 1 មតិ

ប្រាសាទឯកភ្នំ


ប្លង់ប្រាសាទ កែពីប្លង់គូរដោយ Goloubew V.

ប្រាសាទ​ឯកភ្នំមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងភូមិគម ឃុំពាមឯក ស្រុក​ឯកភ្នំ ចម្ងាយប្រមាណ៨គីឡូម៉ែត្រខាងជើងក្រុង​បាត់ដំបង។ ទីតាំង​ប្រាសាទ​សព្វថ្ងៃ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោយ​វិហារ​​ដែល​ទើប​នឹង​ធ្វើ​ថ្មី។ ប្រាសាទ​នេះ​សង់លើ​ឃឿន​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​បីថ្នាក់ កម្ពស់ប្រមាណ៣ម៉ែត្រ និង​មាន​គូទឹកព័ទ្ធជុំវិញ​ដោយ​កាត់ដោយ​ផ្លូវ​ចូល​ពីខាង​កើត​ និង​លិច។ ឡើង​តាម​ជណ្ដើរថ្មបាយក្រៀម​នៅ​ទិស​ខាង​កើតទៅ​ដល់​ច្រកទ្វារ​ចូល​ធ្វើពីថ្ម​ភក់ យើង​នឹង​ឃើញ​តួ​ចម្បង​នៃ​ប្រាសាទ​សង់​លើ​ឃឿន​ថ្មភក់​​នៅ​ទីតាំង​កណ្ដាល។ តួ​ចម្បង​​នេះ​ព័ទ្ធជុំវិញ​ដោយ​ថែវធ្វើពីថ្មបាយក្រៀម ដែលភ្ជាប់​ដោយ​​ច្រក​ចេញចូលពីរធ្វើពីថ្មភក់នៅទិសខាង​កើត​ និង​ខាង​លិច។ តួកណ្ដាល​នៃ​ប្រាសាទ​នេះ​មាន​ទ្វារ​ចូល​ពីគ្រប់បួនទិស នៅទិសខាង​កើត​នៃតួ​កណ្ដាល​មាន​មណ្ឌប​ (ជា​បន្ទប់ទ្រវែង​ដែល​រត់​ភ្ជាប់នឹង​តួ​កណ្ដាល) មួយ​ដែល​មាន​ទ្វារ​ចូល​ពីគ្រប់​បួនទិស (ទ្វារខាង​លិច​នៃ​មណ្ឌប​រត់​ត្រង់ទៅ​កាន់​ទ្វារ​ខាង​កើត​នៃ​តួ​កណ្ដាល)។ ផ្នែកនេះ​ធ្វើ​ពី​ថ្មភក់​នៅ​លើ​ខឿន​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ដែល​ស្រោប​ដោយ​ថ្ម​ភក់នៃផ្នែក​ខាង​ក្រៅ។ នៅទិសអាគ្នេយ៍មាន​នៃមណ្ឌប មានអគារមួយដែលអ្នកស្រុកហៅថា «បន្ទប់កូនក្រមុំ» ក៏ប៉ុន្តែ​ជាទូទៅ គេហៅតាមសៀវភៅថា «បណ្ណាល័យ» ឡើងរត់មាត់ បើទោះជាការពិតមុខងារ​នៃអគារនេះមិនទាន់ត្រូវបានដឹងឱ្យច្បាស់យ៉ាងណាក្ដី។

ខាង​ក្រោម​នេះ​ ជា​រូប​តួ​កណ្ដាល និង​មណ្ឌប ក៏​ដូច​ជា​ចម្លាក់នៅ​ផ្នែក​និមួយៗ៖

តួប្រាសាទធំមើលពីខាងត្បូង

ចម្លាក់នៅលើ​តួកណ្ដាល​មាន​សេចក្ដីរៀបរាប់​ដូច​នៅ​លើ​រូប​និមួយ​ៗនៅខាង​ក្រោម៖

ផ្ដែរផ្នែក​ខាង​ត្បូង​​​នៃ​មណ្ឌប

នៅ​ផ្នែក​មណ្ឌប មាន​តែ​ចម្លាក់​នៃទ្វារ​ខាង​ត្បូង​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​នៅ​សេស​សល់​ ឯនៅ​ទិស​ផ្សេង​ទៀតធ្លាក់​​ទៅ​លើ​ដី​បាក់បែក​រក​មើល​មិន​យល់​នោះទេ។ រូប​នៅ​ខាង​ឆ្វេង​ដៃ​នេះ ផ្ដែរ​​ប្រហែល​ជា​បង្ហាញ​ឈុតរឿងត្រីវិក្រម ដែល​យើង​ឧស្សាហ៍​ប្រទះ​ឃើញ​ជា​រឿយៗ​ នៅ​តាម​ប្រាសាទ​នានា។ មូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឱ្យគិត​ថា​រូប​នេះ​ជា​​ឈុត​រឿង​ត្រី​វិក្រម ពីព្រោះហោជាង​នៅ​លើ​ផ្ដែរ​នេះ​បង្ហាញ​ឈុត​រឿង​វិស្ណុអានន្តសាយិន ឬ​និយាយឱ្យ​ស្រួល​ថា ព្រះនារាយណ៍ផ្ទុំ។​

ហោជាង​ផ្នែក​ខាង​ត្បូង​នៃ​មណ្ឌប

អានប្រកាសផ្សេងទៀត៖

បានផ្សាយ​ក្នុង ប្រាសាទ​​បុរាណ​នៅ​កម្ពុជា, Exploring Cambodia | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | បញ្ចេញមតិ

សិលាចារឹកប្រាសាទឯកភ្នំ K. 211


ប្រាសាទ​ឯកភ្នំ មាន​ទី​តាំង​ស្ថិត​នៅ​ ស្រុក​ឯកភ្នំ ខេត្ត​បាត់ដំបង ចម្ងាយ​ប្រមាណ​៨គីឡូ​ម៉ែត្រ​​ខាង​ជើង​ក្រុងបាត់ដំបង​។ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់​អំពី​ប្រាសាទ​នៅ​ប្រកាស​ក្រោយ ក្នុង​ប្រកាស​នេះ​ខ្ញុំ​និយាយ​អំពី​សិលាចារឹក​មួយ​នៅ​លើ​មេទ្វារ​ខាង​ជើង​នៃ​មណ្ឌប​ដែល​មាន​ចុះ​លេខ K. 211។ សេចក្ដីលើសិលាចារឹក សេចក្ដីសង្ខេប និង​ប្រែ ខ្ញុំ​បក​ប្រែ​ពី​សៀវភៅ Inscriptions du Cambodge ភាគទី២​ ទំព័រ​ទី២៦-២៨ សរសេរ​ដោយ​លោក George Cœdès

សិលាចារឹក K. 211

(១) // ៩៥៩ ឝក នុ វ្រះកម្រតេង៑ អញ៑ ឝ្រីយោគីឝ្វរបន្ទិត ស្រុក៑វ្នុរ៑កំទ្វាត៑ វិឞយវ្យាធបុរ អាចាយ៌្យ​ ស្ថាបក វ្រះកម្រ
(២) តេង៑ អញ៑ ឝិវលិង្គ អាយ៑ វ្រះ ឝ្រីនរេន្ទ្រគ្រាម យ្វន៑ វ្រះកលឝ ម្វយ៑ ហនិរ ចំទោង៑ មុខ វស៑ បិ វ៌្វត វកម៑ នង៑ ជ្យ
(៣) ង៑ ៧ រូប្យករង្ក ម្វាយ នង៑ ជ្យង៑ វ្យរ៑ លិង៑​១៣ ចំនាំំ កល្បណា ស្រុក៑ ជាគ្រាម ប្រមាន៑ អ្មោឃបុរ ឝ្វេតតន្ទុល ថ្ល្វ
(៤) ង៑​ ៤ បយ៌្យង៑ មាស៑ ម្វាយ សិតច្ឆត្រ ម្វាយ ទោង៑ ម្វាយ មិ ម្វាយ ឝក នៅ រុ កុល នុ ឝិឞ្យ នុ អ្នក៑ សញ្ជក៑ ត ឝ្រា
(៥) ទ្ធា វធ៌្ធេ បរិបាលន ធម៌្ម នេះ ស្វេយ៑ ផល សមភាគ នុ វ្រះ កម្រតេង៑​ អញ៑ ឝ្រីយោគីឝ្វរបន្ទិត វ្វំ អាច៑ តិ ប្រេ អ្ន
(៦) ក៑ ជាគ្រាម ថ្វេ ងារ វ្វុំ អាច៑ តិ ទារ៑ វ្នាស៑ ចញ្ចូល ផោង លេង៑ ឱ្យ ចំនាំ កល្បណា នេះ គុះ លេង៑ រោះហ៑ កល្បណា វ្រះ
(៧) កម្រតេង៑ អញ ឝ្រីយោគីឝ្វរបន្ទិត ស្រុក៑ ជាគ្រាម មន៑ វ្រះ បាទ កម្រតេង៑ កំត្វន៑​ អញ៑ ឝ្រីសូយ៌្យវម៌​ទេ
(៨) វ ប្រេ វាត៑ សង៑ គោល៑ បិ ឱ្យ​ នុ ខ្ញុំ នោះ ផោង៑ ជា ព្រះ ទក្ឞិណា ស្ថាបក តរាប៑ ភូមិ តោយ៑ បូវ៌្វ ច្វល ស្តុក៑ -ណ-
(៩) តោយ៑ ទក្ឞិណា ប្រសប៑ ឝង្ករបវ៌្វត តោយ៑ បឞ្ចិម ច្វល កូប តោយ ឧត្តរ ប្រសប៑ ត្រវាង៑ ស្វាយ //o//
(I) សូរិវន្ទ្យឥទន្ទេវ ឝ្រីយោគីឝ្វរបន្ទិតះ
ភ្ឬង្គារំស្វណ៌រចិតំ សូយ៌្យវម៌្មេឝ្វរេទិឝត៑ //
(II) សវ៌ឝាស្ត្រោវិធិជ្ញោយ ស្តបស្វីស្វីក្ឫតាគមះ
ឝ្រីសូយ៌្យវម៌្មណាចាយ៌្យ ស្ថាបកោតិមតោមហាន៑ //

សេចក្ដីប្រែ (ខ្ញុំប្រែសេចក្ដីនេះមកពីភាសាបារាំងដែលលោក George Cœdès បានប្រែនៅក្នុងសៀវភៅខាងលើ)៖

(១-៤) ឆ្នាំ៩៥៩ឝក (ត្រូវនឹងឆ្នាំ១០៣៧គ.ស.) ព្រះកម្រតេងអញឝ្រីយោគីឝ្វបណ្ឌិតនៃវ្នុរកំទ្វាត​(១)​ នៅវិស័យវ្យាធបុរ លោក​ជាអាចារ្យស្ថាបក​(២)​នៃព្រះកម្រតេងអញឝិវលិង្គ (សិវលិង្គ) នៅព្រះឝ្រីនរេន្ទ្រគ្រាម។ លោក​បាន​​ជូន​ …។
(៤-៧) សូមឱ្យគ្រួសារ សិស្ស និងអ្នកសញ្ជកដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​រីកចម្រើន និងនៅថែរក្សា ធម៌​(៣)​ នេះទទួលបានផលស្មើ​ភាគ​​នឹងព្រះកម្រតេងអញ​ឝ្រីយោគីឝ្វបណ្ឌិត​។ បន្ថែមពីនេះ ពុំអាចយកអ្នកស្រុក​ជាគ្រាមទៅធ្វើការ ពុំអាច​​​ទារ​វាស់ ចញ្ចូល​(៣)​ និងឱ្យចំណាំទាន​…
(៧-៩) ស្រុកជាគ្រាម​នេះ ព្រះបាទកម្រតេងកំត្វនអញ​ឝ្រី​សូរ្យវម៌្មទេព (ទី១) ប្រើឱ្យវាត​ដី សង់គោល ឱ្យ​ខ្ញុំ​ជា​ ទក្សិណ​(៤)​ ដល់អាចារ្យស្ថាបក។ គោលនេះខាង​កើត​ដរាប​ចូលដល់ស្តុក… ខាងត្បូង​ប្រសព្វ​នឹង​ឝង្ករបវ៌ត​(៥)​ ខាង​លិច​ចូល​​ដល់​កូប និង​ខាង​ជើង​ប្រសព្វ​ត្រពាំង​ស្វាយ។
(I) ដោយក្ដីគោរពជារបៀបអ្នកមានចំណេះ ទេវឝ្រីយោគីឝ្វបណ្ឌិត ថ្វាយដល់ព្រះសូរ្យវម៌េឝ្វរ​ នូវកន្ថោរទឹបមាសមួយ។
(II) ចេះសព្វគ្រប់ឝាស្ត្រ​(៦)​ ដឹងគ្រប់ពិធី ជា​ឥសី រៀនសព្វធម៌ បណ្ឌិតរូបនេះត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រប្រទានងារជា អាចារ្យស្ថាបក។

បានផ្សាយ​ក្នុង អំពី​សិលាចារឹក​ខ្មែរ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | 1 មតិ