ការងារ​នៃ​លោក Sylvain Vogel


Sylvain Vogel’s World of Extreme Linguistics
ដំណើរ​ផ្សង​ព្រេង​នៃ​ភាសាវិទូ​ជាតិ​បារាំង​ម្នាក់​ក្នុង​ការ​កត់​ត្រា​ភាសា​នៃ​ជនជាតិ​ព្នង​​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​​ដែល​ជិត «ស្លាប់»​

Vogel និង Nchhööp ឆ្លងស្ទឹងមួយនៅមណ្ឌលគិរី, រូបភាព​ដោយ៖ Peter Maguire

ចំណាប់អារម្មណ៍នៃ​លោក ស៊ីលវ៉ាំង ហ្វូហ្គឹល ចំពោះភាសា​នៃ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច និង​ភាសា​ដែល​ងាយ​រង​គ្រោះ​នៅ​ប្រទេស​អាហ្គានីស្ថាន និង​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ប្រហែល​ជា​ដោយ​សារ​ខ្លួន​លោក​ក៏​ជា​សមាជិក​នៃ​ក្រុម​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​និយាយ​ភាសា​អាល្លឺម៉ង់​នៅ​តាម​​ជនបទ​នៅ​​ប្រទេស​បារាំង ដែល​ភាសា​ និងវប្បធម៌​នោះ​កំពុង​រង​គ្រោះ។ បន្ទាប់​ពី​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​​​នៅ​ឆ្នាំ១៩៧៧ លោក​ចាប់​ផ្ដើម​​បង្រៀន​ភាសា​បារាំង​នៅ​វិទ្យាល័យ​យោធា​នៅក្រុង​កាប៊ុល ប្រទេស​អាហ្គានីស្ថាន។ នៅទីនោះ លោកក៏​ចាប់​ផ្ដើម​រៀន​​​ភាសា​ពែក្ស (Persian) និង​ប៉ាស្តូ (Pashtu)។ ក្រៅពីការ​សម្រាក​​រយៈពេល​ពីរ​ឆ្នាំ (១៩៨៣-១៩៨៥) លោកចំណាយ​ពេល​ភាគ​ច្រើន​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧៧-១៩៩១ នៅ​ប្រទេស​អាហ្គានីស្ថាន និង​ប៉ាគីស្ថាន នាំ​ឱ្យ​លោក​ជាប់​ចិត្ត​​យ៉ាង​ពិសេស​ជា​មួយ​សង្គម​នេះ។ ពួកគេ​ជា​ក្រុម​មនុស្ស​ដែល​រក្សា​ឯករាជ្យ​របស់​ពួក​គេ​តាម​គ្រប់​មធ្យោបាយ ដែល​ឱ្យ​តម្លៃ​ដល់​សេចក្ដី​ក្លាហាន ការ​សងសឹក បដិសណ្ឋារកិច្ច សប្បុរសធម៌​ដល់​អ្នក​បរាជ័យ និង​កិត្តិយស។ លោក​ពន្យល់ថា «ភាគច្រើន​នៃសិលធម៌, បុគ្គលិកលក្ខណៈ និង​តម្លៃ​របស់​ខ្ញុំធំធាត់​នៅ​ទីនេះ។»

បន្ទាប់​ធ្វើ​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​នៅ​តំបន់​ បាលូជីស្ថាន (Balûchistân) លោកហ្វូហ្គឹល​បាន​ត្រឡប់​ទៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស៍​នៅ​ឆ្នាំ១៩៩១ ដើម្បី​ការ​ពារ​និក្ខេបបទ​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ក្រោម​ចំណង​ជើង​ថា «លក្ខណៈនៃ​កិរិយា​ស័ព្ទ​ក្នុង​ភាសា​ប៉ាស្តូ (Aspects of the Pashto verb)»។ បន្ទាប់​មក​លោកបាន​ប្រឡង​ចូល​ស្ថាប័ន​ស្រាវជ្រាវ​ដ៏​ធំ​បំផុត​របស់​រដ្ឋាភិបាល​​បារាំង [មជ្ឈមណ្ឌល​ជាតិ​ស្រាវជ្រាវ​វិទ្យាសាស្ត្រ – Centre national de la recherche scientifique (CNRS)] ដោយ​ទទួល​បាន​លេខ​មួយ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ប្រធាន​ផ្នែក​មនុស្ស​សាស្ត្រ​នៃ​ស្ថាប័ន​នេះ​មិន​បាន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​លោក​ចូល​ធ្វើ​ការ​នោះ​ទេ ដោយ​អះអាង​ថាភាសា​ប៉ាស្តូជា​ភាសា​ស្លាប់ ដូច្នេះ​វា​គ្មាន​ផ្ដល់ប្រយោជន៍​អ្វី​នោះទេ។ លោក​ហ្វូហ្គឹលទទួល​បាន​មេដាយ​សម្រិត​មួយ​ជា​ការ​លួង​ចិត្ត​ បន្ទាប់​មក​ក្រសួង​ការ​បរទេស​បារាំង​បាន​ស្នើ​ឱ្យ​គាត់​មក​បង្រៀននៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ​។

លោក​សាស្ត្រាចារ្យ Gerard Fussman នៅ​ College de France និយាយ​ថា «មូលហេតុ​ដែល​គ្មាន​ស្ថាប័ន​ស្រាវជ្រាវ​បារាំង​ណា​មួយ​ទទួល​យក​អ្នក​ភាសាវិទ្យា​​ដែល​មាន​សមត្ថភាព​​ល្អ​បែប​នេះ ប្រហែល​អាច​ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​បទ​សិក្សា​បែប​វិទ្យាសាស្ត្រ​មួយ​ដ៏គួរ​ឱ្យ​ចាប់​អារម្មណ៍»។

លោកហ្វូហ្គឹល​ បាន​ផ្លាស់​មក​ភ្នំពេញ និង​ចាប់​ផ្ដើម​រៀន​ភាសា​ខ្មែរ និង​បង្រៀន​ក្នុង​ពេល​ជា​មួយ​គ្នា។ នៅ​ពេល​ទំនេរ លោក​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ខ្ពង់រាប​ភាគឦសាន​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ពោលគឺ​ខេត្ត​​មណ្ឌល​គិរី​ដ៏​ឆ្ងាយ។ គាត់​បាន​ដើរ​រុករក​ព្រៃ​​ ដោយយក​តាម​ខ្លួន​នូវ​កាំ​ភ្លើង​មួយ​ដើម មុង ស្រាក់​ម្ហូប និង​ថ្នាំ​បន្សុទ្ធ​ទឹក។ គាត់​មាន​អារម្មណ៍​ដូច​នៅ​​ផ្ទះ​កំណើត​នៅ​ពេល​ដែល​គាត់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ដ៏​ក្រាស់ ចំណែក​ឯ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ព្នង (ដែល​ប្រជាជន​នៅ​លោក​ខាង​លិច​ហៅ​ជា​រួម​ថា ម៉ុងតាញ៉ា-Montagnards) ​បាន​ទាក់អារម្មណ៍​គាត់​យ៉ាង​ខ្លាំង។

ទ្រមាក់ដំរី ខ្រឹមខ្លួល (Khrem Kluol) នឹង​ខ្សែទាក់ដំរី​​, រូប​ថត​ដោយ៖ Peter Maguire

ដូច​ជនជាតិ​ប៉ាស្តូ​ដែរ ជនជាតិព្នង​មាន​ភាសា និង​​ប្រព័ន្ធ​ជំនឿ​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​ពួកគេ។ ពួកគេ​មិនសូវ​ជា​ចូលចិត្ត​ជនជាតិ​ខ្មែរ និង​ជនជាតិ​វៀតណាម​ប៉ុន្មានទេ (?) [harbored thinly-veiled contempt for both the Cambodians and Vietnamese]។ កាល​ពី​មុន​ជនជាតិ​​ព្នង​អាច​រស់​នៅ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​បាន​ដូច​ជនជាតិ​ដទៃ​​ទៀត​ក្នុង​លោក ដោយ​ការ​កាប់​ឈើ ការ​បរបាញ់ ការ​ធ្វើ​កសិកម្ម និង​ការ​ចាប់និងផ្សាំ​ដំរី។ ពួកគេ​រស់​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ជា​មួយ​ដំរី ខ្លាដំបង ខ្លារខិន ខ្លាឃ្មុំ ពស់វែង និងមូស​ដែកគោល។

មុន​សង្គ្រាម​វៀណាម មាន​ប្រជាជន​ប្រមាណ​មួយ​លាន​នាក់​រស់​នៅ​តំបន់​ខ្ពង់​រាប​នៅ​ចន្លោះ​ប្រទេស​កម្ពុជា ឡាវ និង​វៀតណាម។ ពួកគេ​ចែក​ជា​កុលសម្ព័ន្ធ ប្រមាណ​ជា​៣០ ដែល​មាន​ភាសា​ផ្ទាល់ខ្លួន គោរព​ព្រះ​ផ្សេងៗគ្នា និង​រស់​នៅ​តាម​របៀបរបប​របស់​ពួក​គេនិមួយៗ។ នៅ​ពេល​ដែល​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ និង​សៃហ្គនធ្លាក់ក្នុង​កណ្ដប់​ដៃពួកកុម្មុយនីស្ត​នៅ​ឆ្នាំ១៩៧៥ មនុស្ស​ប្រុស​ប្រហែល​ជា​ពាក់កណ្ដាល​នៃ​ចំនួន​មនុស​ប្រុស​សរុប​នៃ​ក្រុម​កុល​សម្ព័ន្ធ​ទាំង​នេះ​បាន​បាត់​បង់​ជីវិត ឯ​អ្នក​ដែល​នៅ​រស់​រង​នូវ​ការ​គៀប​សង្កត់​ពី​រដ្ឋាភិបាល​វៀត​ណាម និង​កម្ពុជា។
​​
​នៅពេល​ដែល​លោក​ហ្វូហ្គឹល​បាន​ជួបជនជាតិ​ព្នង​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ឆ្នាំ១៩៩៣ ពួកគេ​នៅ​រស់​នៅ​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​កម្ពុជា​នៅឡើយ ហើយ​គោរព​តាម​ប្រពៃណី​សំណូរ​របស់​ពួកគេ ដែល​ផ្អែក​លើមតិ​រួម​ក្នុង​សង្គម និង​ជំនឿជីវចល។ ពួកគេ​ជាក្រុម​មនុស្ស​ដែល​ «ដឹកនាំ» ដោយ​មេភូមិ​ម្នាក់ ដែល​គេហៅថា «koraanh»។ ​មេភូមិ​ជា​ទូទៅ​​ប្រមូល​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​ភូមិនៅជុំវិញវង់​ស្រាពាង និង​ធ្វើ​ការ​បូជា​​ទៅតាម​កាលៈទេសៈ។ ជា​ឧទាហរណ៍ គេ​ជឿថា​ជំងឺ​គ្រុនចាញ់​​បណ្ដាល​មក​ពី​ព្រលឹង​ណា​មួយ​ខឹង​ហើយកាច់ និង​មក​ពី​ទីតាំង​ភូមិ​របស់ពួកគេ (ពួកគេរស់នៅចល័ត?)។

​នៅពេល​ដែល​មនុស្ស​មួយ​ចំនួនគិត​ថា​ជនជាតិ​ព្នងកាច ហើយពិបាកស្មាន​ លោកហ្វូហ្គឹល​មិនគិត​អញ្ចឹង​ទេ។ ខុស​ពីអ្នក​ដទៃ គោល​ការណ៍​របស់​គាត់​ គឺ​ជា​គោលការណ៍​របៀប​ស្រាវជ្រាវ​សុទ្ធ​សាធ។ គាត់មិនលួចដីជនជាតិ មិនទាមទារ​ឱ្យពួកគេប្ដូរ​មក​គោរព​គ្រិស្តសាសនា មិន​បំពាក់គំនិត​លោកខាង​លិច​អំពី​រឿង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​​ឱ្យ​ពួកគេនោះទេ។ ជាអ្នកភាសាវិទ្យា គាត់​ព្យាយាម​និយាយ​​ភាសា​ព្នង ហូបអាហារ​បែប​ព្នង ស្នាក់​នៅ​​បែប​ព្នង ហើយផឹក​ស្រាពាង​ដូច​ពួកគេ​ដែល​សូម្បី​តែ​គាត់​ជា​មនុស្ស​មិន​ចេះ​ផឹក​ស្រា។

Nchhööp និង Vogel កំពុង​បក​ប្រែ, រូប​ថត​ដោយ៖ Peter Maguire

នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣ ​លោកហ្វូហ្គឹល​ចាប់​ផ្ដើម​រៀន​វេយ្យាករណ៍ និងសូរវិទ្យាភាសា​ព្នង​នៅ​ខេត្ត​មណ្ឌល​គីរី។ ថ្ងៃមួយ ជនជាតិ​ព្នង​ម្នាក់​ដែល​គាត់​ឧស្សាហ៍​និយាយ​ជាមួយ ប្រាប់​គាត់​ថា​គាត់​មាន​មា​ម្នាក់​ឈ្មោះ ន្ឈោប (Nchhööp) ដែល​ចេះ​ «សរសេរ​ព្នង»។ លោកហ្វូហ្គឹល​ភ្ញាក់​ផ្អើល​ជា​ខ្លាំង​ ពីព្រោះ​គាត់​គិត​ថា​ព្នង​គ្មាន​អក្សរ​នោះទេ​។ នៅ​ពេល​ដែល​ពួកគេ​បាន​ជួប​គ្នា ន្ឈោប​ ប្រាប់​ថាគាត់​ចេះ​សរសេរ​អក្សរ​ដោយ​សារ​មន្ត្រី​អាណានិគម​បារាំង​ពីរ​នាក់បង្រៀន​កាល​ពី​គាត់​នៅ​ក្មេង។ ន្ឈោប ដែល​មាន​អាយុ​៦០​ឆ្នាំ​ស្ដើង ដឹង​ថា​លោកហ្វូហ្គឹល​ចង់​ធ្វើ​អី។ លោកហ្វូហ្គឹល​ រំឭក​ថា «គាត់​ជា​គ្រូ​ខ្ញុំ​​លើ​គ្រប់ផ្នែក​នៃ​វប្បធម៌​ព្នង»។

ដំបូង​ឡើយ គ្រូ​និង​សិស្ស​ពិនិត្យ​មើល​រូប​ថត គំនូរ និង​កត់​សូរ​ពី​បទ​សម្ភាសន៍​នានា​ដោយ​ប្រើ អក្ខរក្រម​សូរវិទ្យា​អន្តរជាតិ (IPA)។ លោកហ្វូហ្គឹល​ភ្ញាក់​ផ្អើល​ជា​ខ្លាំង​ពេល​ដែល​ដឹង​ថា​ភាសា​ភ្នង​មាន​អក្សរសិល្ប៍​សំណូរ​យ៉ាង​សម្បូណ៌​បែប​ដែល​បន្ត​ពី​មួយ​ជំនាន់​ទៅ​មួយ​ជំនាន់។ គាត់​ជឿ​ថារចនា​សម្ព័ន្ធ​​នៃ​តំណាល​អំពី​ផល​កម្ម (?) [the structure of the aetiologic tales] បង្ហាញ​ថា​ពួកគេរស់​នៅ​ក្នងព្រៃ​ និង​ធ្វើតាម​ប្រព័ន្ធ​នយោបាយ​បែប​ពួកគេ ដោយសារ​ជម្រើស មិនមែន​ដោយ​សារ​ភាព​ចាំបាច់។ តំណាលអំពីកម្មផល​នេះ​ស្រដៀង​នឹង​រឿងព្រេង​ដោយ​សារ​វាព្យាយាម​ពន្យល់​ដោយ​ស្រប​ទៅ​តាម​វប្បធម៌​អំពី​ការ​ពិត​ណា​មួយ​ក្នុង​សង្គម ដែល​ពេល​ខ្លះ​ហាក់​ពិបាក​ពន្យល់​ ឬ​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​សង្គម។ ជនជាតិ​ព្នង​តែង​ពន្យល់​រឿង​បែប​នេះ​ដោយ​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​អតីតកាល​ដ៏​យូរ​លង់​ណាស់​មក​ហើយ នៅពេល​ដែលព្រះ វិរបុរស និងមនុស្ស​រស់​នៅ​ជាមួយគ្នា​ជា​ក្រុម​ធំ​មួយ។ បើ​តាម​ហេតុផល​បែប​ប្រពៃណី រឿងរ៉ាវ​បែប​ទស្សនវិជ្ជា​អស់​នេះ អំពីកម្មផល​ពន្យល់​គ្រប់រឿងតាំងពីកំណើតប្រាសាទ​អង្គរវត្ត​ ដល់​រឿងនិយាយ​ពីសត្វ​ដំរី​ដែល​​​ព្រម​រស់​នៅ​ជា​មួយ​ជនជាតិ​ព្នង។

Vogel និង Nchhööp សម្ភាស​ទ្រមាក់ដំរី​ជំនាន់ទី៣ ខ្រឹមខ្លួល (Khrem Kluol), រូប​ថត​ដោយ៖ Peter Maguire

ពីរ​ទសវត្សន៍​បន្ទាប់ លោកហ្វូហ្គឹល ទោះមាន​ឬ​គ្មាន​ជំនួយ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​ក្ដី ក្រៅ​ពី​ការងារ​បង្រៀន​ពេញ​ម៉ោង​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​នៅ​ភ្នំពេញ បាន​បោះពុម្ពផ្សាយ​ការងារ​អំពី​ភាសា និង​វប្បធម៌​ព្នង​ដែល​លម្អិត​បំផុត​ គ្មានអ្នកផ្សេង​ណា​ធ្វើ​ដូច។ សៀវភៅទី​មួយ​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៨ ​មាន​ចំណង​ជើង​ថា សេចក្ដីណែនាំ​អំពី​ភាសា និង ជនជាតិ​ព្នងនៅខេត្ត​មណ្ឌលគិរី (Introduction à la langue et aux dits traditionnels des Phnong de Mondulkiri)។ សៀវភៅ​បន្ទាប់​សិក្សា​អំពី​វេយ្យាករណ៍​ព្នង (Bunong grammar, Eléments de langue Phnong)។ អង្គការ​ UNESCO បាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយសៀវភៅទិដ្ឋភាព​នៃវប្បធម៌​ប្រពៃណី​​របស់​ជនជាតិ​ព្នង​នៅ​មណ្ឌលគិរី (ចុច​ដើម្បីទាញ​យក​សៀវភៅ Apects de la culture traditionelle des Bunong du Mondulkiri) នៅឆ្នាំ២០១០ ហើយចុង​ក្រោយ​បំផុត​នេះ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥ គឺ​សៀវភៅ​សំឡេង​ប្រពៃណី​ពី​មណ្ឌលគីរី (Voix du mondulkiri historique-Traditional Voices of Mondulkiri )។ ការងារ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ជា​សេចក្ដី​ណែនាំ និង​សមុច្ច័យ​នៃ​រឿងតំណាល​ រឿងវីរកថា ចម្រៀងអារក្សនៃជនជាតិ​ព្នង​ដែល​លោកហ្វូហ្គឹល​បាន​កត់​ត្រា​ជា​អក្ខរក្រម​សូរវិទ្យាអន្តរជាតិ និងប្រែ​ជា​ភាសា​បារាំង​ដែរ។ គាត់ផ្ទឹម​កំណាព្យវីរកថាព្នងស្មើទៅនឹងកំណាព្យបុរាណ​ក្រិច​របស់ អូមែរ (Homer) គឺកំណាព្យរឿងអ៊ីលីយ៉ាដ (The Iliad)។​

ប្រវត្តិ​វិទូ​បារាំង ម៉ាធ្យើ ហ្គេរ៉ាំង (Mathieu Guérin) សរសេរ​ថា៖ «លោក ស៊ីលវ៉ាំង ហ្វូហ្គឹល មិនមែន​ជា​ភាសា​វិទូ​ធម្មតា​នោះទេ» អ្នកត្រូវ​ការ​ភាព​អស្ចារ្យ​ទាំង​នេះ​​ក្នុង​ការ​​​ចំណាយ​ពេល​ជិត​ពីរ​ទសវត្សន៍​ដើម្បី​សិក្សា​ភាសា​ព្នង។ គាត់ចំណាយពេល​រាប់មិនអស់ពិភាក្សា​ជា​មួយ​អ្នក​ផ្ដល់ព័ត៌មាន ស្ដាប់ចាស់ស្រុក «korgn» ដែល​ដឹង ដែលចេះ​ច្រៀង ដែលចេះនិទានរឿង។ គាត់ចូលរួម​ពិធីកាប់ក្របី និងផឹកស្រាពាង។​ ​​លោក ហ្គេរ៉ាំង បន្ថែម​ថា៖ «គាត់មិនត្រឹម​តែ​រៀនភាសា​ព្នង​នោះទេ គាត់​មាន​ចំណេះ​ដឹង និងយល់អំពី​សង្គម​ព្នង​ដែល​គ្មាន​អ្នកក្រៅណា​ម្នាក់​អាច​ធ្វើ​ដូច។ គាត់​អាច​​គិត​ដូច​ជនជាតិ​ព្នងគិត ដោយ​ប្រើ​ភាសា​ព្នង គំនិត​ដែល​ខុស​ប្លែក​ឆ្ងាយ​ពី​គំនិត​លោកខាង​លិច​របស់​យើង។» អ្វី​ដែលគាត់បានសម្រេចគឺអស្ចារ្យ​ខ្លាំងណាស់។​

Vogel និង Nchhööp នៅភូមិព្នងមួយ, រូប​ថត​ដោយ៖ Peter Maguire​

ដោយ​សារ​ព្រៃ​ឈើ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឈាន​នៅ​រក​ការ​ហិន​ហោច​បាត់​បង់​នោះ របៀប​រស់​នៅ​បែប​ប្រពៃណី​របស់​ជនជាតិ​ព្នង​ក៏​រលាយ​បាត់​ទៅ​តាម​នោះដែរ។ បើ​ទោះ​បី​ជា​ជនជាតិ​ទាំង​នេះ​បាន​​រស់​នៅ​ឆ្លង​កាត់​សង្គ្រាម​ក្ដី សកលនិយម​ [globalism] នោះទេ​ដែល​ទំនង​ជា​សត្រូវ​ដ៏​គួរ​ឱ្យ​ភ័យ​ខ្លាច​បំផុត​ចំពោះ​ពួកគេ។ ដើម [mahogany, teak, rosewood] ដែលជា​កំណាត់​ឈើ​មាន​តម្លៃ​កំពុង​ទទួល​រង​ការ​បំផ្លាញ។ ការ​បាប់បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ​នេះ​ក៏​ប៉ះពាល់​ដល់​ជនជាតិ​ព្នង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្លា​ដែរ។

អ្នក​ភាសា​វិទ្យា​រូប​នេះ​ជឿ​ថា​ការ​បាត់​បង់​វប្បធម៌​មួយ ជា​ការ​បាត់​បង់​រួម​មួយ​នៃ​មនុស្ស​ជាតិ។ យ៉ាងណាក្ដី វា​មិនមែន​ជាបាតុភូត​​​ថ្មី​នោះទេ «វប្បធម៌​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​បាន​បង់​ទីតាំង​របស់​ខ្លួន​ឱ្យ​ទៅ​កាន់​មហាអំណាច​អស់​ជា​ច្រើន​សតវត្ស​មក​ហើយ។» គាត់​ក៏​មិនមែន​ជា​មនុស្ស​សម្បូណ៌​ដោយ​មនោសញ្ចេតនា​ដែរ។ គាត់​ក៏មិនអាច​និយាយ​អ្វី​ឱ្យ​ខុស​ការ​ពិត​ដែរអំពី​អនាគត​នៃជនជាតិ​ព្នង។ «ខ្ញុំគ្មាន​ដំណោះស្រាយ​​ផ្ដល់​ឱ្យ​នោះទេ។ មិនមាន​ការគិត​ជូនពរ គ្មាន​ភាសាកែតម្រូវបែបនយោបាយ ឬក៏សម្រក់ឈាម​ដើម្បី​កែប្រែ​រឿង​អ្វី​ដែរ។ ខ្ញុំ​គ្រាន់តែ​ជាសាក្សី​ដែល​ឈរមើល ជាមួយ​នឹង​អារម្មណ៍​ដ៏​សោកសៅ ព្រោះមិនអាចជួយ​អ្វី​បាន​ចំពោះ​វប្បធម៌​មួយ​ដែល​កំពុង​បាត់បង់។» គាត់បានពោល។

***

អត្ថបទ​ដោយ៖ បណ្ឌិត​ Peter Maguire។ លោកក៏​ជា​ស្ថាបនិក និង​នាយក​នៃ​មូលនិធី Fainting Robin ដែរ។ បណ្ឌិត ​Sylvain Vogel ជា​អ្នកប្រាជ្ញ​ដំបូង​គេ​​ដែល​ទទួល​បាន​ពាន​រង្វាន់​ពី​មូលធិនិ​នេះ។ បណ្ឌិត​ Peter Maguire សរសេរ​សៀវភៅ​មួយ​ចំនួន​អំពី​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ តួយ៉ាង៖ ​Thai Stick: Surfers, Scammers, and the Untold Story of the Marijuana Trade, Facing Death in Cambodia, និង Law and War: International Law and American History។

អត្ថបទដើម៖ The Diplomat: 02/02/2018. Sylvain Vogel’s World of Extreme Linguistics.

Advertisements
បានផ្សាយ​ក្នុង អ្នកភាសាវិទ្យា | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , , , , , | បញ្ចេញមតិ

វប្បធម៌ព្នង និងការថែរក្សា


ជាបណ្ឌិត​ផ្នែក​ភាសា​វិទ្យា និងនិរុត្តវិទ្យាតាំង​ពី​ឆ្នាំ១៩៨៤ លោក ស៊ីលវ៉ាំង ហ្វូហ្គឹល (Sylvain Vogel) ចេះនិយាយ​យ៉ាង​​តិច​ណាស់​ ១២​ភាសា។ លោក​បាន​ចំណាយ​ពេល​ជាង​ ៣០ឆ្នាំ ​ក្នុង​ការ​បង្រៀន​ភាសា​បារាំង​ និង​ភាសា​វិទ្យា​នៅ​​​តាម​បណ្តា​ប្រទេស​នានា​ពាស​ពេញ​ពិភពលោក។ លោកបាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​ស្នាដៃ​មួយ​ចំនួន​អំពី​ភាសា​ និង​វប្បធម៌​នៃ​ជនជាតិ​ដើម។ លោក​បាន​ធ្វើ​ការ​ដោយ​ផ្ទាល់​នៅ​ឯ​ខេត្ត​​មណ្ឌល​គិរី ក្នុង​ក្រប​ខណ្ឌ​បេសកកម្ម​​នៃ​យូនេស្កូ ក្នុង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​លើ​អក្សរ​សិល្ប៍​សំណូរ​នៃ​ជនជាតិ​ព្នង។

សមុច្ច័យ​នៃ​អក្សរសិល្ប៍​សំណូរ និង​ការ​ថែររក្សា​វប្បធម៌​ព្នង

ជនជាតិ​ព្នង​មិន​មាន​សំណេរ​នោះ​ទេ ​បើ​ទោះ​បី​ជា​អ្នក​ជិត​ខាង​ (ខ្មែរ, ចាម, យួន) មាន​សំណេរ​ជិត​ ២០០០​ឆ្នាំ​ទៅ​ហើយ​ក្ដី។ ប្រហែល​ជា​ពួកគេ​​គិត​ថា​សំណេរ​មិន​មាន​ប្រយោជន៍​​សម្រាប់​ការ​ប្រើប្រាស់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ។ អវត្តមាន​សំណេរ​មិនមានន័យថា​​សង្គម​នោះ​ខ្វះ​វប្បធម៌​ ឬខ្វះ​ទម្រង់​​បែប​ប្រពៃណី​ក្នុង​ការ​បង្ហាញ​វប្បធម៌​នោះទេ។ ការ​បង្ហាញ​វប្បធម៌​បែប​នេះ​គួរ​ហៅ​ថា «សំណូរ-orature»។ តាម​ពិត​ទៅ ផ្ទុយ​ពី​សង្គម​របស់​យើង​ដែល​បញ្ចេញ​សម្ដី​ដោយ​អក្សរ ជនជាតិ​ព្នង​ជឿ​ជាក់​លើ​ការ​បញ្ចូន​សម្ដី​តាម​ការ​និទាន​ផ្ទាល់​មាត់។

មក​ទល់​នឹង​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ រឿង​រ៉ាវ​ទាំង​នេះ​នៅ​តែ​ដើរ​តួនាទី​ដដែល​ក្នុង​សង្គម​ព្នង ដូច​នៅ​ក្នុង​សង្គម​យើង​ដែរ ដូច​ជា​ គោលការណ៍​ផ្នែក​ច្បាប់វិន័យ ការអប់រំ និងជំនឿ​ជា​ដើម។ ជនជាតិ​ព្នង​ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​ដែន​អធិបតេយ្យ​ភាព​កម្ពុជា ដូច្នេះ​ត្រូវ​គោរព​ច្បាប់​ និង​គោលនយោបាយ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដែល​ចូល​មក​ជំនួស​ ច្បាប់​និង​វិន័យ​ដើម​របស់​ពួក​គេ​។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា ប្រពៃណី​និទាន​ផ្ទាល់​មាត់​​របស់​ពួកគេកំពុង​ប្រកួត​ប្រជេង​ជា​មួយ​​ប្រពៃណី​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ ដែល​ទំនង​ជា​មាន​កិត្យានុភាព​ជាង​ដោយ​សារ​​ជំនួយ​ពី​មធ្យោបាយ​ទំនើបៗ​​មួយ​​ចំនួន​ក្នុង​ការផ្សព្វផ្សាយ និង​ទំនាក់ទំនង។ កត្តា​ទាំង​នេះ​រួម​ចំណែក​​ធ្វើ​ឱ្យ​​ប្រពៃណី​ព្នង​​បាត់​បង់​កាន់តែ​លឿន​។

  • ជំហាន​ទី១ គឺ​ប្រមូល​រាល់​អត្ថបទ​សំណូរ​​ព្នងដែល​ភាគ​ច្រើន​មិនត្រូវ​បាន​ផ្ទេរ​មក​កូន​ចៅ​ជំនាន់​ក្រោយ។
  • ជំហាន​បន្ទាប់ ជា​ចំណាត់​ថ្នាក់​​អត្ថបទ​សំណូរ​ទាំង​នេះ​ទៅ​តាម​​លក្ខណៈ​វិនិច្ឆ័យ​មួយ​ចំនួន។ មួយ​ផ្នែក​ទៅ​តាម​ប្រពៃណី​ព្នង ឯ​មួយ​ផ្នែក​ទៀត​គឺ​ទៅ​តាម​ការ​វាយ​តម្លៃ និង​វិភាគ​បែប​អក្សរ​សាស្ត្រ។
  • បន្ទាប់​មក​ជា​ការ​អភិរក្ស​​ដែល​ត្រូវ​ការ​ការ​ចូល​រួម​ពី​ប្រជាជន​ដែល​ពាក់​ព័ន្ធ ដូច្នេះ​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​បណ្ដុះបណ្ដាល​ជន​ជាតិ​ឱ្យ​ចេះ​ធ្វើ​ការ​សង្កេត​ ព្រម​ទាំង​បណ្ដុះបណ្ដាល​​អ្ន​កភាសា​វិទ្យា​ដែល​អាច​មាន​សមត្ថភាព​វិភាគ​ភាសា​នេះ​បាន។​
  • ​ប្រសិន​បើ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ចង់​អភិរក្ស​នូវ​បេតិកភណ្ឌ​អក្សរ​សាស្ត្រ​នេះ និង​ចង់​ធ្វើ​ឱ្យ​បេតិកភណ្ឌ​ភាសា​ និង​វប្បធម៌​​កាន់តែ​ដុះ​ដាល​រីក​ចម្រើន​សម្បូណ៌​បែប កិច្ច​ការ​បន្ទាន់​នោះ គឺ​ត្រូវ​អភិវឌ្ឍ​​ឱ្យ​មាន​ការ​បង្រៀន​ភាសា​វិទ្យាពិ​​ពណ៌នាអំពី​ភាសា​ទំនើប​នៅ​​ប្រទេស​កម្ពុជា រួម​ទាំង​ភាសា​សំស្ក្រឹត និង​បង្កើត​ឡើង​វិញ​នូវ​មេរៀន​ដែល​ទាក់​ទង​ដែល​បាត់​បង់។​
  • ជា​ចុង​ក្រោយ ខ្ញុំ​ (Sylvain Vogel) ចង់​ឃើញ​នូវ​ការ​បង្កើត​ឡើង​នូវ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​ភាសា​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ដោយ​រួម​បញ្ចូល​គ្នា​ទាំង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ដែល​ធ្វើ​ការ​លើ​ភាសា​ជាតិ ក៏​ដូច​ជា​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ដែល​ប្រមូល​អត្ថបទ និង​ពិពណ៌នា​អំពី​ភាសា​នៃ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​បេតិកភណ្ឌ​ជាតិ​ដែរ។

បកប្រែពីភាសា​បារាំង​ពី៖ La culture bunong et sa sauvegarde, par le Dr. Sylvain VOGEL

បានផ្សាយ​ក្នុង អ្នកភាសាវិទ្យា | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , | បញ្ចេញមតិ

លោកគ្រូ Sylvain Vogel


លោក​បណ្ឌិត Sylvain Vogel ត្រូវ​បាន​មូលនិធិ Fainting Robin ប្រគល់​រង្វាន់«បញ្ញវន្ត​កិត្តិយស​‍» ចំពោះ​ស្នាដៃ​ការងារ​របស់​លោក ក្នុង​ការ​ជួយជ្រោមជ្រែង​ដល់​និស្សិត​ខ្មែរ​២​រូប​រហូត​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ភាសាវិទ្យា​ដ៏​លេច​ធ្លោ និង​ការ​ចងក្រង​ជា​សៀវភៅ​អំពី​ភាសា​និង​វប្បធម៌​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង។

រូបថត៖ ផ្តល់​ឲ្យ​ដោយ Peter Maguire

វ៉ាស៊ីនតោន —

សាស្រ្តាចារ្យ​ដ៏​ស្វិតស្វាញ​ម្នាក់​បាន​បង្រៀន​ភាសា​សំស្ក្រឹត​និង​ភាសា​វិទ្យា​កាល​ពី​ប្រមាណ​២០​ឆ្នាំ​មុន​ដល់​និស្សិត​ដែល​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​អ្នក​ភាសាវិទ្យា​ដ៏​ជោគជ័យ​បំផុត​នៅ​កម្ពុជា។ លោក​បាន​ចំណាយ​ពេល​វេលា​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​មក​នេះ ​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ដែល​មាន​ចំនួន​ប្រជាជន​រាយប៉ាយ​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​ចងក្រង​ភាសា​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​មួយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា នោះ​គឺ​ភាសា​ពូនង។ ពូនង​នេះ​គឺ​ជា​ពាក្យ​ដែល​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ពូនង​ហៅ​ខ្លួន​ឯង ហើយ​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ច្រើន​ហៅ​ពួកគេ​ថា ជនជាតិ​ព្នង។

លោក Sylvain Vogel ដែល​ជា​ជនជាតិ​បារាំង​និយាយ​ភាសា​អាល្លឺម៉ង់ ដែល​មាន​កំណើត​នៅ​ក្នុង​តំបន់ Alsace-Lorraine នៃ​ប្រទេស​បារាំង បាន​សរសេរ​និង​បោះពុម្ព​សៀវភៅ​៤​ក្បាល​អំពី​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង ខណៈ​ដែល​ភាសា​នៅ​ប៉ែក​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​មួយ​នេះ កំពុង​រង​ការ​គំរាមកំហែង​ពី​ទំនើបភាវូបនីយកម្ម​និង​ការ​ទន្រ្ទាន​ពី​កំណើន​ប្រជាជន។ លោក Vogel បាន​ចំណាយ​ពេល​ភាគច្រើន​នៃ​២៥​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ដើម្បី​សិក្សា ស្រាវជ្រាវ បង្រៀន និង​ជួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​វប្បធម៌​នៃ​ការ​ទទួល​បាន​អាហារូបករណ៍​ទៅ​សិក្សា​នៅ​បរទេស​ឲ្យ​កកើត​ឡើងវិញ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ដែល​ស្ថិត​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​មួយ​នេះ បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គាបសង្កត់​និង​ការ​ប្រឆាំង​នឹង​បញ្ញវន្ត​នៅ​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​កាល​ពី​ទសវត្សរ៍​១៩៧០។

កាល​ពី​ទសវត្សរ៍ ១៩៩០ លោក Vogel បាន​បម្រើការ​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ ក្នុង​ដេប៉ាតឺម៉ង់​ភាសា​វិទ្យា ដែល​នៅ​ទីនោះ លោក​បាន​បង្រៀន​លោក​បណ្ឌិត ច័ន្ទ សំណព្វ និង​លោកស្រី​បណ្ឌិត ឆោម គន្ធា ដែល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ អ្នក​ទាំង​២​គឺ​ជា​អ្នក​ភាសាវិទ្យា​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ហើយ​លោក​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ភាសា​ពូនង​កាល​ពី​ពាក់​កណ្តាល​ទសវត្សរ៍​១៩៩០។ ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ លោក​បង្រៀន​ភាសាវិទ្យា​និង​ភាសា​សំស្ក្រឹត​នៅ​មហាវិទ្យាល័យ​​បុរាណ​វិទ្យា នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​វិចិត្រ​សិល្បៈ។ លោក​កំពុង​តែ​ត្រៀម​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ខេត្ត​មណ្ឌលគីរី​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​នេះ ដើម្បី​ចំណាយ​ពេល​ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​ស្រាវជ្រាវ​ជាមួយ​នឹង​អ្នក​ចេះ​និយាយ​ភាសា​ពូនង​នៅ​ទីនោះ។​

ថ្មីៗ​នេះ ស្នាដៃ​ការងារ​ដែល​ជួយ​ឲ្យ​និស្សិត​ខ្មែរ​ទទួល​បាន​អាហារូបករណ៍ទៅ​សិក្សា​នៅ​បរទេស​និង​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ឯករាជ្យ​របស់​លោក Vogel នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​ស្ថាប័ន​អាមេរិក​មួយ។ មូលនិធិ Fainting Robin ដែល​ទើប​តែ​បង្កើត​ឡើង​ថ្មី ដើម្បី​គាំទ្រ​ដល់​បញ្ញវន្ត​ឯករាជ្យ បាន​ប្រកាស​កាល​ពី​ខែ​មីនា​ថា លោក Vogel នឹង​ក្លាយ​ជា​អ្នក​ទី​១​ដែល​ទទួល​បាន​រង្វាន់«បញ្ញវន្ត​កិត្តិយស‍» ឬ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ហៅ​ថា “distinguished scholar។

លោក សំណព្វ ដែល​ជា​និស្សិត​ខ្មែរ​ដំបូង​បំផុត​ម្នាក់​របស់​លោក Vogel ឥឡូវ​នេះ​គឺ​ជា​អនុប្រធាន​រាជបណ្ឌិត​សភា​កម្ពុជា​និង​ជា​ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិ​ភាសា​ខ្មែរ​នៃ​ទីស្តីការ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី។ ​លោក សំណព្វ ដែល​ទទួល​បាន​សញ្ញបត្រ​បណ្ឌិត​ខាង​ភាសាវិទ្យា​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០២ ពី​សាកលវិទ្យាល័យ Université Paris Nanterre បាន​និយាយ​ថា «គាត់​[លោក Vogel]គឺ​ជា​ធនធាន​មួយ​ដែល​មិន​អាច​ខ្វះ​បាន​ទេ​នៅ​កម្ពុជា‍»។​

កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៨ លោក សំណព្វ​និង​លោក Vogel បាន​ចាប់​ផ្តើម​បើក​កម្មវិធី​ភាសាវិទ្យា​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​ជាន់ខ្ពស់​នៅ​ក្នុង​ដេប៉ាតឺម៉ង់​ភាសាវិទ្យា​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ។ ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក កម្មវិធី​នោះ​បាន​ដំណើរការ​ទៅ​ជា​ជំនាញ​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​ជាន់ខ្ពស់ ដោយ​លោក សំណព្វ ធ្វើ​ជា​ប្រធាន ហើយ​លោក Vogel ធ្វើ​ជា​អ្នក​សម្របសម្រួល។ លោក សំណព្វ មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក Vogel មាន​ការ​ទាមទារ​ខ្ពស់​ចំពោះ​និស្សិត​របស់​ខ្លួន។ លោក សំណព្វ ដែល​ធ្លាប់​បង្រៀន​វេយ្យាករណ៍​ខ្មែរ​ដល់​លោក Vogel កាល​ពី​២៥​ឆ្នាំ​មុន បាន​រំឭក​ថា «នេះ​ហើយ​គឺ​ជា​ស្មារតី​មួយ​ដែល​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ខ្ញុំ​ខ្លាំង​ក្លា​មែនទែន ហើយ​រុញ​ច្រាន​ខ្លួន​ខ្ញុំ​ឲ្យ​កាន់​តែ​មាន​ចិត្ត​កាន់​តែ​ខិតខំ​រៀន​ខាង​ផ្នែក​ភាសា​វិទ្យា ឲ្យ​តស៊ូ​រហូត​បាន​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ មាន​ជំនាញ​ខាង​ផ្នែក​ភាសា​ហ្នឹង‍»។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា «ខ្ញុំ​រីករាយ​ណាស់​ដែល​បាន​ក្លាយ​ជា​សិស្ស​របស់​លោក ក្រោម​ការ​បណ្តុះបណ្តាល​របស់​លោក‍»។​

លោកស្រី គន្ធា បាន​រំឭក​ថា លោក Vogel គឺ​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​ម្នាក់​ដែល​ហ្មត់ចត់។ ​លោកស្រី គន្ធា ដែល​ទទួល​បាន​សញ្ញាបត្រ​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ខាង​ភាសាវិទ្យា​កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន​ពី​ប្រទេស​បារាំង ហើយ​ឥឡូវ​នេះ​ជា​នាយិកា​សារមន្ទីរ​ព្រះ​នរោត្តម​សីហនុ អង្គរ ក្នុង​ខេត្ត​សៀមរាប បាន​រំឭក​ថា «គ្រាន់​តែ​គាត់​ចូល​ដល់​ក្នុង​ថ្នាក់​ហើយ​គឺ​ទាំងអស់​គ្នា​អត់​ហ៊ាន​កម្រើក អត់​ហ៊ាន​ក្អក​អី​ទេ‍»។‍ លោកស្រី​បាន​លើក​ឡើង​ទៀត​ថា «ខ្ញុំ​ចូលចិត្ត​ម៉ោង​រៀន​ជាមួយ​គាត់​គ្រប់ ភាសាវិទ្យា​ក៏​ដោយ សំស្ក្រឹត​ក៏​ដោយ ដោយសារ​ថា គាត់​ពន្យល់​ច្បាស់។ ពេល​ណា​មិន​យល់​អី​ទៀត សួរ គឺ​គាត់​ខំ​ព្យាយាម​ពន្យល់​ទាល់​តែ​យើង​យល់​ច្បាស់លាស់‍»។

ចំណង់ចំណូលចិត្ត​ទៅ​លើ​ការ​សិក្សា​ភាសាវិទ្យា​និង​ភាសា​សំស្ក្រឹត​របស់​លោកស្រី គន្ធា គឺ​កើត​ចេញ​ពី​ការ​ពន្យល់​មេរៀន​របស់​លោក Vogel។ លោកស្រី​បាន​ផ្តល់​គុណសម្បត្តិ​ដល់​លោក ចំពោះ​ការ​ជួយ​ដល់​លោកស្រី​ឲ្យ​ទទួល​បាន​អាហារូបករណ៍​សិក្សា​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​ជាន់ខ្ពស់​នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា។ លោក​ស្រី​បាន​បន្ត​សិក្សា​ភាសា​សំស្ក្រឹត​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ École Pratique des Hautes Etudes ដែល​ជា​សាកលវិទ្យាល័យ​ស្រាវជ្រាវ​ល្បីល្បាញ​លំដាប់​កំពូល​មួយ​នៅ​ប្រទេស​បារាំង។ លោក​ស្រី​ក៏​បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ជនជាតិ​ខ្មែរ​ដំបូង​បង្អស់​ដែល​ទទួល​បាន​សញ្ញាបត្រ​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ខាង​ភាសា​សំស្ក្រឹត ចាប់​តាំង​ពី​របប​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ដួល​រលំ​មក។ ​លោកស្រី​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា «[សំស្ក្រឹត]​ជា​ភាសា​ព្រះ ភាសា​ដែល​ពន្យល់​ឬ​ប្រដៅ​មនុស្ស​ឲ្យ​ស្គាល់​ធម៌​ច្រើន។ មួយ​ទៀត ភាសា​ហ្នឹង​ពិសេស ពិសេស​សម្រាប់​ភាសា​ខ្មែរ​ ដោយសារ​ថា​[ភាសា​សំស្ក្រឹត]​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ភាសាខ្មែរ​រាប់​ពាន់​ឆ្នាំ​ហើយ។ [យើង​]​គួរ​តែ​ចេះ​ទាំង​ភាសាខ្មែរ​និង​ភាសា​សំស្ក្រឹត ដើម្បី​ស្គាល់​ពី​ប្រវតិ្តសាស្រ្ត​ខ្មែរ​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់លាស់‍»។

លោក Vogel បាន​មក​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩១ ដោយ​ស្ថិត​ក្រោម​លក្ខខណ្ឌ​ការងារ​ជាមួយ​នឹង​ស្ថានទូត​បារាំង។ មុន​នឹង​មក​បម្រើការ​នៅ​កម្ពុជា លោក​បាន​ចំណាយ​ពេល​ជាង​១០​ឆ្នាំ ធ្វើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​និង​សិក្សា​ភាសា ប៉ាស្ទូ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អាហ្វហ្កានីស្ថាន។ លោក​ទទួល​បាន​សញ្ញាបត្រ​ថ្នាក់​បណ្ឌិត​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ Sorbonne ក្នុង​ទីក្រុង ប៉ារីស កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៨៤។ ​បន្ទាប់​ពី​រស់នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​អស់​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ ចំណង់ចំណូលចិត្ត​របស់​លោក Vogel គឺ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ភាសា​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ដែល​រស់​នៅ​ជា​កុលសម្ព័ន្ធ​ក្នុង​ព្រៃនិង​លើ​ភ្នំ​ដាច់​ស្រយាល និង​រស់នៅ​ជា​លក្ខណៈ​ក្រុម​គ្រួសារ​ធំៗ​ដូច​កាល​ពី​២០០​ឆ្នាំ​មុន។ ពួកគេ​រស់នៅ​ដោយ​ចាប់​និង​ផ្សាំង​សត្វ​ដំរី​ព្រៃ​រហូត​ដល់​៣០​ឬ​៤០​ឆ្នាំ​មុន។

ក្លាយ​ទៅ​ជា​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ភាសា​ពូនង

លោក Vogel បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ខេត្ត​មណ្ឌលគីរី​ដែល​ជាប់​ព្រំប្រទល់​ជាមួយ​ប្រទេស​វៀតណាម​ជា​លើក​ដំបូង​កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៤។ ​លោក​បាន​ជួប​ជាមួយ​នឹង​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង ហើយ​ក៏​បាន​ចាប់អារម្មណ៍​ទៅ​លើ​ភាសា​និយាយ​និង​ប្រពៃណី​ទំនៀមទម្លាប់​អ្នកស្រុក​ដែល​បាន​ប្រាប់​តៗ​គ្នា​ពី​មួយ​ជំនាន់​ទៅ​មួយ​ជំនាន់​របស់​ពួកគេ។ មាន​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​តិច​ណាស់​ដែល​សិក្សា​អំពី​ភាសា​ពូនង​និង​វប្បធម៌​របស់​ពួកគេ ហើយ​លោក Vogel យល់​ថា លោក​អាច​ចូលរួម​ចំណែក​ដោយ​វិជ្ជមាន​តាមរយៈ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​លោក។

លោក Vogel បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា «ខ្ញុំ​ដឹង​ថា ភាសាខ្មែរ​ស្ថិត​ក្នុង​អំបូរ​ខ្មែរ​មុន​ដែរ។ ដោយសារ​ខ្ញុំ​ជា​អ្នកភាសាវិទ្យា ខ្ញុំ​ត្រូវ​តែ​រៀន​ភាសា​ព្នង​ដែរ​ដើម្បី​ប្រៀបធៀប​ភាសាខ្មែរ​និង​ភាសា​ព្នង‍»។ លោក​បាន​បញ្ចូល​ខ្លួន​ឯង​ទៅ​ក្នុង​សហគមន៍​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ពូនង និង​រស់នៅ​តាម​របៀប​រស់នៅ​ប្លែក​ពី​គេ​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង ហើយ​ក៏​បាន​បង្កើត​ទំនាក់ទំនង​ល្អ​ជាមួយ​នឹង​ពួកគេ។ លោក​បាន​ស្នាក់នៅ​ក្នុង​ភូមិ​ដាច់​ស្រយាល​អស់​រយៈពេល​រាប់​ថ្ងៃ ហើយ​ពេល​ខ្លះ​ស្នាក់នៅ​រហូត​ដល់​រយៈពេល​រាប់​សប្តាហ៍ ដោយ​ពិសារ​ម្ហូប​អាហារ​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង​និង​ផឹក​ស្រា​អង្ករ​ជាមួយ​នឹង​ពួកគេ​។ លោក Vogel ដែល​ជា​អ្នក​ចូលចិត្ត​បរបាញ់​សត្វ​និង​ក៏​ជា​អ្នក​ចេះ​ក្បាច់​គុណ​ការពារ​ខ្លួន​ផង​នោះ ចូលចិត្ត​ធ្វើ​ការងារ​ជាមួយ​នឹង​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​យ៉ាង​ដូច្នេះ។ លោក Vogel ថ្លែង​ថា «ខ្ញុំ​មិនមែន​យល់​ថា​វា​ពិបាក​[ទេ]។ បើ​សិន​ណា​ពិបាក​ខ្លាំង​ពេក ខ្ញុំ​មិន​ធ្វើ​ទេ។ ខ្ញុំ​ធ្វើ​ការងារ​បែប​នេះ ពីព្រោះ​ខ្ញុំ​ចូលចិត្ត​ធ្វើ‍»។

លោក Vogel បាន​កត់សម្គាល់​ឃើញ​ថា ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ដែល​លោក​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ភាសា​ពូនង របៀប​រស់នៅ​របស់​ពួកគេ​ដែល​ប្តូរ​ពី​ភ្នំ​មួយ​ទៅ​ភ្នំ​មួយ​និង​ពី​ព្រៃ​មួយ​ទៅ​ព្រៃ​មួយ បាន​រង​ផល​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​សកលភាវូបនីយកម្ម។ លោក Vogel បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា ជាច្រើន​ជំនាន់​មក​ហើយ សហគមន៍​ពូនង​ត្រូវ​បាន​ដឹកនាំ​ដោយ​ចាស់ទុំ​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​របស់​ពួកគេ ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​នេះ ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​មន្ត្រី​រដ្ឋបាល​ដូចជា អភិបាល​ស្រុក​និង​ប្រធាន​ភូមិ​ជាដើម។ កូនៗ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ត្រូវ​បាន​លើក​ទឹកចិត្ត​ឲ្យ​ចូលរៀន​ភាសា​ខ្មែរ​នៅ​តាម​សាលា ហើយ​ពួកគេ​នាំគ្នា​រៀន​ភាសា​អង់គ្លេស​និង​ប្រើប្រាស់​កុំព្យូទ័រ។ លោក Vogel បាន​សម្តែង​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​របស់​លោក​ទៅ​លើ​សក្តានុពល​នៃ​ការបាត់បង់​ភាសា​និង​ទំនៀមទម្លាប់​ពូនង​នៅ​ពេល​អនាគត។ ​លោក Vogel បាន​ថ្លែង​ថា «ភាសា​ព្នង​អត់​សូវ​មាន​តួនាទី ហើយ​និង​ដោយសារ​ប្រែប្រួល​សង្គម​ទាំងអស់ ខ្ញុំ​ខ្លាច​ថា​ភាសា​ព្នង​ពិបាក​រស់​នៅ​ត​ទៅ​ទៀត​ដែរ‍»។

លោក យុណ ឡូរ៉ង់ ដែល​ជា​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង ក៏​មាន​ការ​ព្រួយបារម្ភ​ថា ភាសា​កំណើត​របស់​លោក​មិន​សូវ​មាន​ការ​ប្រើប្រាស់​ច្រើន។ ​លោក ឡូរ៉ង់ ដែល​ជា​អ្នក​សម្របសម្រួល​លេខាធិការដ្ឋាន​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​កម្ពុជា បាន​ថ្លែង​ប្រាប់ VOA តាម​ទូរស័ព្ទ​ថា «ខ្ញុំ​ព្រួយបារម្ភ​ខ្លាំង​ដែរ ដោយសារ​ទាក់ទង​នឹង​ភាសា វា​ទាក់ទង​នឹង​អត្តសញ្ញាណ​តែ​ម្តង»។ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា «ពេល​គាត់​[ជនជាតិ​ពូនង]នៅ​ក្នុង​ទីប្រជុំជន អី​ចឹង​ទៅ គាត់​ក៏មិន​សូវ​មាន​ភាពក្លាហាន​ក្នុង​ការ​និយាយ​ស្តី ឬ​មួយ​ក៏​គាត់​ព្យាយាម​ធ្វើ​ខ្លួន​ឯង​ឲ្យ​ទៅ​ជា​ខ្មែរ ចឹងទៅ គាត់​មិន​និយាយ​អី​ចឹង​ទៅ‍»។

នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ដំបូង​បង្អស់​របស់​លោក Vogel អំពី​ភាសា​ពូនង លោក​បាន​បកប្រែ​វេយ្យាករណ៍​ភាសា​ពូនង​ទៅ​ជា​អក្សរ​អន្តរជាតិ ដែល​ហៅ​ថា international phonetic alphabet។ សៀវភៅ​នោះ​ត្រូវ​បាន​បោះពុម្ព​ផ្សាយ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៦ ជា​ភាសា​បារាំង។ លោក Vogel ក៏​បាន​សរសេរ​សៀវភៅ​២​ក្បាល​អំពី​វេយ្យករណ៍​និង​អក្សរសិល្ប៍​ផ្ទាល់​មាត់​របស់​ពួកគេ ដូចជា កំណាព្យ​និង​ចម្រៀង​ជាដើម ហើយ​សៀវភៅ​មួយ​ក្បាល​ទៀត​សរសេរ​អំពី​វប្បធម៌​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង។ ​

លោក ឡូរ៉ង់ គិត​ថា ការណ៍​ដែល​មាន​អ្នក​ចងក្រង​ភាសា​និង​វប្បធម៌​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ពូនង​ជា​សំណេរ​និង​បោះពុម្ព​ជា​ឯកសារ​អាច​ជួយ​ទប់ស្កាត់​កុំ​ឲ្យ​ភាសា​នេះ​បាត់បង់​បាន។ លោក ឡូរ៉ង់ ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង សែន​មនោរម្យ នៃ​ខេត្ត​មណ្ឌលគីរី បាន​ថ្លែង​ថា «ប្រវត្តិសាស្រ្ត​គឺ​សំខាន់​ណាស់​សម្រាប់​ពួក​ខ្ញុំ ដើម្បី​រក​ព្រលឹង​របស់​ខ្លួន​ឯង រក​តម្លៃ​របស់​ខ្លួន​ឯង ជា​អត្តសញ្ញាណ​របស់​ខ្លួន​ឯង​ឡើង​វិញ‍»។​

ការ​ស្រាវជ្រាវ​ភាគច្រើន​របស់​លោក Vogel ទៅ​លើ​ភាសា​និង​វប្បធម៌​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច​ពូនង គឺ​ជា​ការចំណាយ​ផ្ទាល់​របស់​លោក។ នេះ​បើ​យោង​តាម​សម្តី​របស់​លោក Peter Maguire ដែល​ជា​ប្រធាន​មូលនិធិ Fainting Robin។ លោក Maguire ដែល​ជា​អ្នក​និពន្ធ​សៀវភៅ​និង​ជា​ប្រវត្តិវិទូ ហើយ​ក៏​ជា​ស្ថាបនិក​មូលនិធិ​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង Wilmington រដ្ឋ North Carolina ដើម្បី​ជួយ​ដល់​បញ្ញវន្ត​ឯករាជ្យ​មួយ​នេះ បាន​ថ្លែង​ថា «វា​គឺ​ជា​គម្រោង​មួយ​ដែល​លោក​បាន​ចំណាយ​ពេល​វេលា​ជិត​២០​ឆ្នាំ ដោយ​គ្មាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ពី​ខាង​ក្រៅ ឬ​មាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ពី​ខាង​ក្រៅ​បន្តិចបន្តួច‍​តែ​ប៉ុណ្ណោះ»។

លោក Maguire បាន​ស្គាល់​លោក Vogel អស់​រយៈពេល​ជាច្រើន​ឆ្នាំ​មក​ហើយ ហើយ​លោក​ក៏​បាន​ចំណាយ​ពេល​វេលា​ខ្លះ​នៅ​ជាមួយ​លោក Vogel ក្នុង​ខេត្ត​មណ្ឌលគីរី​ផង​ដែរ។ លោកMaguire បាន​ស្ងើច​សរសើរ​ចំពោះ​ការ​តាំងចិត្ត​របស់​លោក Vogel ក្នុង​ការ​សិក្សា​ភាសា​មួយ ដែល​ទទួល​បាន​ការ​យកចិត្ត​ទុកដាក់​តិចតួច​ពី​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​និង​សាស្ត្រាចារ្យ​នៃ​ស្ថាប័ន​នានា​ទាំង​ក្នុង​ស្រុក​និង​អន្តរជាតិ។ លោក Maguire បាន​និយាយ​ថា ការងារ​របស់​លោក Vogel ជា​សាស្រ្តាចារ្យ​ភាសា​សំស្ក្រឹត​និង​ភាសាវិទ្យា ដែល​ជួយ​ដល់​បញ្ញវន្ត​ខ្មែរ ដូចជា លោកស្រី គន្ធា និង​លោក សំណព្វ គឺ​ជា​មូលហេតុ​សំខាន់​មួយ​ទៀត ដែល​មូលនិធិ​របស់​លោក​សម្រេច​ផ្តល់​រង្វាន់​ដល់​លោក Vogel។ លោក Maguire បាន​លើកឡើង​ថា «តាំង​ពី​ខ្ញុំ​ស្គាល់​គាត់​មក គាត់​បង្រៀន​ភាសា​វិទ្យា​៥​ថ្ងៃ​ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍ ហើយ​គាត់​បង្រៀន​ជា​ភាសាខ្មែរ។ គាត់​មិន​បង្រៀន​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ទេ ហើយ​គាត់​ក៏​មិន​បង្រៀន​ជា​ភាសា​បារាំង​ដែរ។ គាត់​បាន​ខិតខំប្រឹងប្រែង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​រៀន​ភាសា[ខ្មែរ] គាត់​រៀន​បាន​យ៉ាង​ល្អ និង​រៀន​វេយ្យាករណ៍​បាន​យ៉ាង​ត្រឹមត្រូវ ហើយ​រៀន​ចេះ​អាន​និង​ចេះ​សរសេរ។ នេះ​គឺ​ជា​ការ​ប្តេជ្ញា​ក្នុង​កម្រិត​មួយ​ដែល​បញ្ញវន្ត​តិច​ណាស់​អាច​ធ្វើ​បាន»។

ក្រោយ​ពី​មក​ដល់​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​បាន​បន្តិច លោក Vogel ចាប់​ផ្តើម​មាន​ជំនឿ​ថា វា​នឹង​ផ្តល់​អត្ថប្រយោជន៍​ច្រើន​ជាង​នេះ​សម្រាប់​កូនសិស្ស​ខ្មែរ​របស់​លោក ប្រសិន​បើ​លោក​បង្រៀន​ភាសា​សំស្ក្រឹត​និង​ភាសា​វិទ្យា​ដល់​ពួកគេ ជាជាង​បង្រៀន​ភាសា​បារាំង ដោយសារ​តែ​ទំនាក់ទំនង​ខាង​ប្រវតិ្តសាស្រ្ត​រវាង​ភាសា​ខ្មែរ​និង​ភាសា​ចំណាស់​មួយ​នេះ។​ លោក Vogel បាន​និយាយ​ថា «ខ្ញុំ​ចាប់​ផ្តើម​បង្រៀន​សំស្ក្រឹត​ឲ្យ​សិស្ស​ដឹង​អំពី​អំបូរ​ភាសា​ផ្សេង​ពី​អំបូរ​ភាសា​ខ្មែរ​មន‍»។ លោក​បាន​ថ្លែង​ថា មិនមាន​និស្សិត​ខ្មែរ​ច្រើន​ទេ ដែល​ចង់​រៀន​ភាសា​សំស្ក្រឹត ប៉ុន្តែ​មាន​ត្រឹម​តែ​ម្នាក់​គឺ​គ្រប់គ្រាន់​ហើយ។ លោក​បាន​និយាយ​ថា «ថ្ងៃ​ក្រោយ​អាច​គេ​រក​ឃើញ​សិលាចារឹក​សំស្ក្រឹត​ទៀត។ ដូច្នេះ​បើ​សិន​ណា​មាន​អ្នក​ឯកទេស​ខាង​ភាសា​សំស្ក្រឹត​ក្នុង​ចំណោម​និស្សិត​ខ្មែរ មាន​ន័យ​ថា គេ​អាច​ធ្វើ​ការ​រួម​ជាមួយ​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​អន្តរជាតិ ដែល​រហូត​សព្វថ្ងៃ​នេះ ​បកប្រែ​សិលា​ចារឹក​សំស្ក្រឹត​ដែល​ជា​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា‍»។ លោក​ចងចាំ​លោកស្រី គន្ធា ថា​ជា​សិស្ស​ពូកែ​ម្នាក់​ពី​ឆ្នាំ១៩៩៩​ដល់​ឆ្នាំ​២០០១។ លោកស្រី​ចាប់​អារម្មណ៍​ទៅ​លើ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ភាសា​សំស្ក្រឹត​និង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ភាសាខ្មែរ។ លោក Vogel បាន​រំឭក​ឡើង​វិញ​ថា «ខ្ញុំ​ចង់​ជួយ​គាត់។ ខ្ញុំ​សម្រេច​ចិត្ត​ថា​មាន​សិស្ស​ម្នាក់​រវាង​សិស្ស​ច្រើន ដែល​គាត់​ចាប់​អារម្មណ៍​ដល់​ភាសា​សំស្ក្រឹត មាន​បំណង​ចង់​រៀន ខំ​រៀន។ ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​ត្រូវ​តែ​ជួយ​គាត់‍»។ ដើម្បី​ជួយ​ឲ្យ​លោកស្រី​ត្រៀម​ខ្លួន​សម្រាប់​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់​ក្រោយ​ឧត្តមសិក្សា​នៅ​បរទេស លោកស្រី គន្ធា បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា លោក Vogel បាន​បង្រៀន​ភាសា​សំស្ក្រឹត​ដល់​លោកស្រី​ដោយ​ឥត​គិត​ថ្លៃ​ពេល​ចុង​សប្តាហ៍​នៅ​តាម​ហាង​កាហ្វេ​នានា។ លោកស្រី​បាន​និយាយ​ថា លោក Vogel បាន​ជួយ​ផ្ចុងផ្តើម​ដល់​ការងារ​លោកស្រី​ឲ្យ​បាន​ដូច​សព្វថ្ងៃ​នេះ។​ ១៥​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក លោកស្រី​បាន​ការពារ​និក្ខេបទ​របស់​លោកស្រី​ដោយ​ជោគជ័យ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​មុន​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង ទៅ​លើ​ប្រធានបទ «តួនាទី​ភាសា​សំស្ក្រឹត​នៅ​ក្នុង​ការ​វិវឌ្ឍន៍​ភាសាខ្មែរ៖ ការ​សិក្សា​លើ​សិលា​ចារឹក​ពី​សតវត្សរ៍​ទី​៦​ដល់​សតវត្សរ៍​ទី​១៤‍»៕

អានបន្ថែម៖

បានផ្សាយ​ក្នុង អ្នកភាសាវិទ្យា | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , | បញ្ចេញមតិ

ព្រះមហាវិមលធម្ម (ថោង)


ប្រែពីអត្ថបទ​សរសេរ​ដោយ លោក Louis Finot ក្នុង​ព្រឹត្តិបត្រ​សាលាបារាំង​ចុង​បូព៌ាប្រទេស​ លេខ២៧ ផ្សាយ​ឆ្នាំ១៩២៧ ទំព័រ៥២៣។
[Finot, Louis. Maha Vimaladhamma. Bulletin de l’École française d’Extrême-Orient, 27. 1927. p. 523]

«ព្រះមហាវិមលធម្ម (ថោង) នាយក​សាលាបាលីជាន់​ខ្ពស់ លោកសុគត​នៅ​ក្រុង​ភ្នំពេញ នៅ​ថ្ងៃទី២ សីហា ឆ្នាំ១៩២៧ ព្រះជន្ម​បាន ​៦៥ព្រះវស្សា។ ព្រះអង្គ​ប្រសូត្រ​នៅ​ក្រុង​ភ្នំពេញ ​នៅ​ឆ្នាំ១៨៦២។ កាល​អាយុ​បាន ១៧ឆ្នាំ លោក​បាន​បួស​ជា​សាមណេរ​នៅ​វត្ត​ឧណ្ណាលោម ហើយ​បាន​បំពេញសម្បទា​​ជា​ភិក្ខុ​បួន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក។ ជីវិត​ព្រះអង្គ​សម្រាប់តែការរៀនសូត្រ និងការបង្រៀន។ ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់​មួយ​ គឺពេល​ដែល​ព្រះអង្គ​និមន្ត​ទៅ​​ស្រុក​សៀម​ នៅ​ឆ្នាំ១៩០៣ ដើម្បី ប្រមូល​គម្ពីរ។ នៅ​ឆ្នាំ១៩១៤ កាល​ព្រះជន្ម​បាន​ ៥៣​ព្រះវស្សា ព្រះអង្គត្រូវ​តែង​តាំង​ជា​​នាយក​សាលា​បាលី​​ដែល​ទើប​​តែ​បង្កើត​​ឡើង​។ ព្រះអង្គ​បាន​បូជា​ព្រះ​កាយ​ទាំង​ស្រុង​សម្រាប់​ការងារ​នេះ​ ដែល​ព្រះ​អង្គ​យល់​ថា​ជា​ការងារ​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់។ ​ប្រកប​​ដោយ​គំនិត​បែប​​សេរី និងជ្រៅ​ជ្រះ​ដោយ​ចំណេះ​ដឹង​ ព្រះអង្គ​បាន​បង្កើត​កម្មិវិ​ធី​មួយ​ដើម្បី​​ឱ្យ​ខាង​ព្រះ​សង្ឃ​ខ្មែរ​បាន​​ស្វែង​យល់​ខ្លះ​ៗ ពី​វិទ្យាសាស្ត្រ​នៅប៉ែក​ខាង​អឺរ៉ុប​។ ដោយ​ការ​គាំ​ទ្រ​របស់​ព្រះអង្គ យើង (ភាគីបារាំង) អាច​បង្កើត​ឱ្យ​មាន​ការសិក្សា​ភាសា​សំស្ក្រឹត។ ​​​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​សមាជិក​នៃ​គណៈកម្មការជាតិ​សរសេរ​វចនានុក្រម​ ព្រះអង្គបានគាំទ្របុព្វហេតុកំណែទម្រង់អក្ខរាវិរុទ្ធយ៉ាងស្វាហាប់ ហើយមិនមែនដោយសារតែព្រះ​អង្គ​ទេ ដែលកំណែទម្រង់នេះមិនបានទទួលទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ​។ ព្រះ​អង្គ​បាន​សរសេរ​សៀវភៅ​ជា​ច្រើន​​ ជាពិសេស​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ពន្យល់​អំពី វិន័យ​ជាតក។ ព្រះអង្គ​មាន​ចំណេះ​ដឹង​ភាសា​បាលី​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ ហើយ​យល់​ដឹង​យ៉ាង​ច្រើន​អំពី​លក្ខណៈ​វិទ្យាសាស្ត្រ​នៃ​អត្ថបទ។ ព្រះអង្គ​បាន​បន្សល់​ទុក​នូវ​សិស្ស​គណ​ឆ្នើម​ៗ​ មួយ​ចំនួន​ដែល​អាច​បន្ត​ការងារ​បាន​ទៅ​ទៀត​។​»

សូម​អរគុណលោកគ្រូ មីស្ហែល ឫទ្ធី អង់តែល្ម ដែល​បាន​ជួយ​បកប្រែឃ្លា​ជា​ភាសា​បារាំង។

សូមអានអត្ថបទចាស់៖ ២០១២. ព្រះមហាវិមលធម្ម ថោង (១៨៦២ – ១៩២៧)

បានផ្សាយ​ក្នុង អ្នក​អក្សរសាស្រ្ត - អ្នក​និពន្ធ, អ្នក​អប់រំ​មនុស្ស​ជាតិ - អ្នក​ដឹកនាំ​សាសនា | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , | បញ្ចេញមតិ

ចម្លាក់ទេពកថា​​​៖ វរាហៈ


ព្រះនរាយណ៍​មាន​អវតារ​រាប់​មិនអស់ តែមាន​​អវតារចំនួន ១០ ដែល​គេ​ស្គាល់​ច្រើន​ជាង​គេ។ ប្រកាស​នេះ​និយាយ​អំពី​អវតារ​ទី៣ របស់ព្រះនរាយណ៍ឈ្មោះ វរាហៈ (Varaha)។ វរាហៈ ប្រែចំថា សត្វ​ជ្រូកព្រៃ។ នៅក្នុង​សិល្បៈ​ខ្មែរ គេប្រទះឃើញបំណែក​​ព្រះកេស​ជាក្បាល​សត្វ​ជ្រូក​ព្រៃ​​មួយ​ចំនួន​ដែរ ​ឯ​បដិមា​ពេញ​រូប​រាង​មិន​ឃើញ​មាន​នោះទេ តែ​មាន​ជា​ចម្លាក់​មួយ​យ៉ាង​ស្អាត​ (រូប​ខាង​ក្រោម) នៅ​លើ​ថ្មគោល (?) ដែល​យក​មក​ពី​ប្រាសាទ​ត្រពាំង​ផុង (រលួស សៀមរាប)។ រូប​នេះ​ទំនង​ជា​ស្ថិត​ក្នុង​រចនាបថ​បាពួន។ ចម្លាក់នេះបង្ហាញ​រូប​មនុស្ស​ប្រុស​​ឈរ​ត្រង់ មាន​ដៃ​បួន ឯ​ព្រះកេស​ជា​ជ្រូក​ព្រៃ ហើយ​មាន​មនុស្ស​ស្រី​ម្នាក់​តោង​ចែ​ជ្រូក​ព្រៃ​នោះផង។ ទេព​កថា​នៃ​វរាហៈ​មាន​ដូច​ខាង​ក្រោម៖

ជាចម្លាក់លើកញ្ចាំង?

​ព្រះនារាយណ៍ ក្នង​រូប​រាង​ជា​អវតារ​វរាហៈ បាន​សម្លាប់​យក្ស​មួយឈ្មោះ ហិរណ្យក្ស (Hiraṇyaksha)។ តាមអត្ថបទ វាយុបុរាណ និងវិស្ណុបុរាណ បានបរិយាយថា៖ ហិរណ្យក្ស ជាយក្សមួយដែលមានភ្នែកមាស ហើយបានរក្សាគុកមួយនៅក្នុងដី ដែល​នៅ​ក្រោម​ដី ដែលនៅក្រោមទឹក។ រឿងរ៉ាវនេះ​ទាក់ទងនិងការរាវរកអំពី​ឬស​គល់​នៃ​សសរ​ដែល​ផុស​ឡើង​នៅ​ចន្លោះ​​ព្រះនារាយណ៍ និងព្រះព្រហ្ម។ ព្រះនារាយណ៍-វរាហៈ ​ចុះ​ទៅ​រកឫសគល់​​នៃសសរ ក៏បានជួបនាង ភូមិទេវី ដែលត្រូវអសុរៈ ហិរណ្យក្ស ឃុំឃាំង។ ឆាក​ប្រយុទ្ធ​ក៏កើតមានឡើងរវាង វរាហៈ និងហរិណ្យក្ស ចុងបញ្ចប់នៃការប្រយុទ្ធ វរាហៈ បាន​សម្លាប់ ហរិណ្យក្ស រួចយកនាងភូមិទេវី​ឡើង​មក​វិញ និង​អភិសេក​ជាមហេសី​។ ក្នុង​អត្ថប​ទ​ផ្សេង​ទៀត​មិន​បាន​និយាយ​ដល់​ការ​ចុះ​ទៅ​រក​ឫសគស់​សសរ​នោះទេ តែនិយាយ​អំពីអសុរៈនេះ​ដែល​ចាប់​ពង្រត់​យក​នាងភូមិ​ទេវី​តែ​ម្ដង។ ឯ​ចុង​បញ្ចប់​នៃ​សាច់រឿង មិនមានខុសគ្នាទេ។

ក្នុង​ចម្លាក់​ឥណ្ឌា​​ធ្វើ​ពី​ថ្ម​​​ គេ​តំណាង​នាងភូមិទេវីជាមនុស្ស​ស្រី ឯ​នៅ​ក្នុង​គំនូរ​នៅ​ពេល​ក្រោយៗ គេ​ច្រើនតែ​គូរ​ជា​រូប​ទីក្រុង ឬ​ផែនដី​តែម្ដង ដែល​វរាហៈយក​ចែ​ឆ្កះ​ឡើង​មក។

អត្ថបទ​ដើម​ចម្លង​ទាំង​ស្រុង​ពី ភូមិខ្ញុំ៖ បដិមាសាស្ត្រ​ សិល្បៈ​ខ្មែរ

អាន​បន្ថែម៖

បានផ្សាយ​ក្នុង ទេពកថា, ទេពកថាពុទ្ធសាសនា | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | បញ្ចេញមតិ