វត្តប្រាសាទស្រះកែវ


វត្តប្រាសាទស្រះ​កែវ ស្ថិត​នៅ​ឃុំក្រាំង​លាវ ស្រុកបាទី ខេត្ត​តាកែវ ចម្ងាយ​ប្រមាណ​ ៥០គីឡូម៉ែត្រ​ពី​រាជធានី​ភ្នំ​ពេញ​ តាម​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ៣​។ នៅ​ក្នុង​ទីតាំង​វត្ត​នេះ​មាន​ប្រាសាទ​មួយសង់​អំពី​ឥដ្ឋ​ខូច​ខាត​អស់​មួយ​ភាគ​ធំ នៅ​សល់​តែ​សសរ​ពេជ្រ​ធ្វើ​ពី​ថ្ម​ភក់ ​និង​​កំពែង​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ។ សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ គេ​សង់​សំណង់​ថ្មី​ពី​ស៊ី​ម៉ង់​លើ​គ្រឹះ​ប្រាសាទ​​តែម្ដង ដោយ​មាន​បន្តុប​កំពូល​​ពី​លើ​ដែរ​។ ចំណែក​ឯ​ព្រះ​វិហារ​​ ២​ជាន់​ដែល​សង់​នៅ​មុខ​ប្រាសាទ ក៏​ប្រើប្រាស់​កំពែង​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​នោះ​ជា​គ្រឺះ​បង្កាន់​ដៃ​របង​​​​ព្រះ​វិហារ​តែ​ម្ដង។ នៅ​​ក្បែរនោះ យើង​ឃើញ​មាន​កំពូល​របស់​ប្រាសាទ​​ធ្វើ​ពី​ថ្ម​ភក់​​ ទុក​ចោល​នៅ​ក្បែរ​បង្កាន់​ដៃ​របង​​ព្រះ​​វិហារ។

នៅ​ខាង​កើត​វត្ត​ មាន​ស្រះ​ទឹក​ធំ​មួយ​ តែ​គោក​នៅ​កណ្ដាល​​។ អ្នក​ស្រុក​ហៅ​ស្រះ​នេះ​ថា ស្រះកែវ ដែល​មាន​រឿង​ដំណាល​ជាប់​ពាក់ព័ន្ធនឹង​ ប្រាសាទ​នាង​ខ្មៅ​ នៅ​ប្រមាណ ១០គីឡូម៉ែត្រ ទៅខាង​កើត។ អ្នក​ស្រុក​តំបន់​នេះ​គេ​នៅ​ចាំ​រឿង​នេះ​ច្បាស់​ណាស់ ថែម​ទាំង​គូរ​​រូប​ អន្ទិត​កែវ និង​នាង​ខ្មៅ​ នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​វិហារ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះផង។​

នៅ​ខាង​ក្នុង​សំណង់​ថ្មី​ធ្វើ​ពី​ស៊ី​ម៉ង់​នោះមាន​តម្កល់​ផ្ដែរ​មួយ​ដែល​ឆ្លាក់​មិន​ទាន់​រួច។ យ៉ាង​ណា​ក្ដី​ យើង​អាច​​ប្រៀបធៀប​ផ្ដែរ​នេះ នឹង​​ផ្ដែរ​​មួយនៅ​ប្រាសាទ​ភ្នំជីសូរ្យ ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​រចនាបថ​តែ​មួយ (រចនាបថ​ឃ្លាំង)​។ ផ្ដែរ​នោះ​បង្ហាញ​ត្រង់​​​ឈុត​រឿង​ ព្រះ​ក្រឹស្ណា​លើក​ភ្នំ​គោវធ៌ន។ សូម​មើល​រូប​ផ្ដែរ​ទាំង​​ពីរ​នេះ​នៅ​ខាង​ក្រោម៖

Advertisements
បានផ្សាយ​ក្នុង ដំនើរកំសាន្ត, ប្រាសាទ​​បុរាណ​នៅ​កម្ពុជា, Exploring Cambodia | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | 1 មតិ

ចារឹកលើចេតិយមួយនៅភ្នំជីសូរ្យ


ភ្នំជីសូរ្យ (សរសេរ សូរ្យ ព្រោះភ្នំនេះមាន​ឈ្មោះ​ដើមថា សូយ៌្យបវ៌ត ប្រែថាភ្នំនៃព្រះសូរ្យ/ព្រះអាទិត្យ ឬភ្នំនៃព្រះបាទសូយ៌្យវម៌្ម (ទី១) ត្បិត​ថា​ប្រាសាទ​នេះ​សង់​ក្នុង​រាជ្យ​លោក) ស្ថិត​នៅ​ស្រុក​សំរោង ខេត្ត​តាកែវ។ ក្នុង​ប្លុក​នេះ ធ្លាប់​មាន​អត្ថបទ​មួយ​ចំនួន​អំពី​ភ្នំ​នេះ​​​ដែរ ដោយ​ដក​ស្រង់​មក​ពី​ប្រភព​នានា ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​មិន​និយាយ​វែង​ឆ្ងាយ​អ្វី​ទាក់ទង​នឹង​រឿង​នេះ​​ទៀត​ទេ។ ក្នុង​ប្រកាស​នេះ ខ្ញុំ​សូម​បង្ហាញ​ពី​ចារឹក​មួយ​នៅ​លើ់​ចេតិយ​មួយ​នៅ​ភាគនិរតី​​ព្រះ​​វិហារ​វត្តភ្នំជីសូរ្យ​នេះ​ឯង។

សំណេរដើម៖ [សិរីសប្បមសតុវរមង្គលជេយាតិរេក ព្រះពុទសករាជកន្លងទោវបាន២៤៧៦ព្រះវសាសង្ខៃយា ខែកន្លងបាន៦ខែ ថ្ងេបានពីថ្ងៃ បចបន ឆ្នាំរកាបញ្ចសៈ ថៃ៣រោជខែកាដិក ព្រះដែជះ ព្រះគុណ្យ និងជៀងនូវ បានបបួលអ្សបងផ្ឧនកូនក្នយកស្ងាម៉ុងនេះបញ្ចុះមាតាបីតា]

សំណេរបច្ចុប្បន្ន៖ [សិរីសុភមស្តុវរមង្គលជយាតិរេក ព្រះពុទ្ធសករាជកន្លងទៅបាន ២៤៧៦ព្រះវស្សាសង្ខ័យា ខែកន្លងបាន៦ខែ ថ្ងៃបាន២ថ្ងៃ បច្ចុប្បន្ន ឆ្នាំរកាបញ្ចស័ក ថ្ងៃ៣រោច ខែកក្កិត ព្រះតេជព្រះគុណ និងជាងនៅ បានបបួលអស់បងប្អូនកូនក្មួយ កសាងម៉ុងនេះបញ្ចុះមាតាបិតា]

នៅលើ​អង្គ​ចេតិយ​នេះមាន​ចារឹក​មួយទៀត មិនសូវជាច្បាស់​ដោយ​សារ​គេ​លាប​ថ្នាំ​ថ្មី​ពីលើ។ ខ្ញុំនឹងព្យាយាមអាននៅពេលក្រោយៗទៀត។

ចេតិយ

ព្រះវិហារ

បានផ្សាយ​ក្នុង ប្រាសាទ​​បុរាណ​នៅ​កម្ពុជា, អំពី​សិលាចារឹក​ខ្មែរ, Exploring Cambodia | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | បញ្ចេញមតិ

ឈ្មោះខែសូរិយគតិ


កាលពីមុនខ្មែរប្រើប្រតិតិន​ចន្ទគតិសម្រាប់កាលបរិច្ឆេទ​នានា សព្វថ្ងៃអ្នកស្រុក​ក៏​នៅ​តែ​រាប់​ខ្នើតរនោច​ដដែល ឯ​ប្រតិទិន​សូរិយគតិ​​​ដែល​អ្នក​ក្រុង និងរាជការ​កំណត់​ប្រើនេះ គេហៅតែ «ខែបារាំងៗ»​ ព្រោះបារាំងនាំ​ចូល​មក​។ ពេលបារាំង​ចូល​មក ក៏​នាំ​ឱ្យ​​ប្រើខែតាមប្រតិទិន Gregorian ដែល​ជា​ប្រតិទិន​សូរិយគតិ​មួយ​បែប​។ កាល​ដំបូង គឺហៅ​ឈ្មោះ​ខែ​តាមបារាំងតែម្ដង តែ​សរសេរ​មិន​ដូច​សំនៀង​បារាំង​ទេ ពីព្រោះ​សំឡេង​ខ្លះ​ខ្មែរ​មិន​មាន​នោះ​ឡើយ​។ ឧទាហរណ៍៖ ខែ​ទី​១ ហៅ​ថា​យ៉ាំងវិយេរ (Janvier)​។ ក្រោយមក​​ ប្រហែល​នៅ​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​១៩៤០ ក៏យកឈ្មោះ​រាសីចក្រមកប្រើជាឈ្មោះខែ​វិញ​ ខែ​ទី​១ យកពាក្យ មករ មកសរសេរថែមស្រៈវែងទៅជា មករា (មកររាសី រាប់​ពីថ្ងៃ២១ធ្នូដល់២០មករា)។ កាលនោះសម្ដេចសង្ឃមិនកំណត់តាមរាសីទេ គឺ​លោក​គ្រាន់តែយកឈ្មោះរាសី​មកប្រើសម្រាប់រាប់ខែនិមួយៗវិញ។ បើមើល​តាម​កំណត់​រាសី​ រាសី​ទី​១ គឺ​មេសរាសី (​តែ​ជា​ខែទី៤ បើ​តាម​ប្រតិទិន Gregorian) ប្រហែលជា​ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​គេ​ធ្វើ​ពិធី​ចូល​ឆ្នាំនៅ​ខែ​មេសា ពីព្រោះជារាសីទី១?

ឈ្មោះតាមភាសាបារាំង ឈ្មោះតាម​រាសីចក្រ រាសីចក្រ (សត្វ​តំណាង)
យ៉ាំងវិយេរ (Janvier) មករា មាន៣១ថ្ងៃ មករៈ (សត្វម្ករ ~ ក្រពើ?)
ហ្វេវ្រិយេរ​ (Février) កុម្ភៈ មាន២៨ ឬ២៩ថ្ងៃ កុម្ភៈ (ក្អម)
ម៉ារ្ស (Mars) មិនា មាន៣១ថ្ងៃ មិនៈ (ត្រី)
អាវរិល (Avril) មេសា មាន៣០ថ្ងៃ មេសៈ (ពពែភ្នំ)
ម៉េ (Mai) ឧសភា មាន៣១ថ្ងៃ ឧសភៈ (គោបា)
យូវាំង (Juin) មិថុនា មាន៣០ថ្ងៃ មិថុនៈ (បងប្អូនភ្លោះ)
ស៊ូយេត (Juillet) កក្កដា មាន៣១ថ្ងៃ កក្កដៈ (ក្ដាម)
អាអ៊ូត (Août) សីហា មាន​៣១ថ្ងៃ សីហៈ (សិង្ហ, តោ)
សេបតមប្រិ៍ (Septembre) កញ្ញា មាន៣០ថ្ងៃ កញ្ញា (ស្ត្រីក្រមុំ, ស្ត្រីក្មេង)
ឲកតូប្រិ៍ (Octobre) តុលា មាន៣១ថ្ងៃ តុលា (ជញ្ជឹង)
ណូវ៉មប្រិ៍ (Novembre) វិច្ឆិកា មាន៣០ថ្ងៃ វិច្ឆិកៈ (ខ្ទួយ, ខ្យាដំរី?)
ដេសមប្រិ៍ (Décembre) ធ្នូ មាន៣១ថ្ងៃ ធនុ (ធ្នូ)

រាសីចក្រ

គួរ​ចំណាំថា ខែ និង​រាសី មិន​ដូច​គ្នា​ទេ។ ពាក្យ «ខែ» ដែល​យើង​យក​ប្រើ​នេះ គឺ​មក​ពី​ព្រះ​ចន្ទ (យើងហៅថា លោកខែ) ពីព្រោះគេកំណត់មួយ​ខែ​ៗ​ដោយ​ផ្អែកលើ​ដំណើរព្រះចន្ទ មានខ្នើតចំនួន១៥​ថ្ងៃ ឯ​រនោច​អាច​មាន​១៤ ឬ​១៥​ថ្ងៃ។ សូម្បី​តែ​ពាក្យ month ក្នុងភាសា​អង់គ្លេស​ក៏​មក​ពី​ពាក្យ moon ដែរ។ ឯ​រាសី​វិញ​គេ​កំណត់​លើ​ទីតាំង​ផ្កាយ​​នៅ​លើ​មេឃ ដែល​គេ​ចែក​ជា​១២ល្វែង ក្នុង​១​ល្វែង​មាន ៣០​អង្សារ​។ គេ​ធៀប​ទី​តាំង​ផែន​ដី​ទៅ​នឹង​ព្រះអាទិត្យ​ដោយ​​ធ្វើ​ចំណោល​ត្រង់​ទៅ​ដល់​បណ្ដុំ​ផ្កាយ​មួយ​ណា ក៏​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​រាសីនោះ។ វចនានុក្រម​ពន្យល់​បន្ថែម​ថា៖ រាសី​ជា​មាត្រា​រង្វាស់​ចម្ងាយ​ល្វែង​ផ្ទៃ​មេឃ ដែល​ជា​ផ្លូវ​ចរ​នៃ​ព្រះ​អាទិត្យ​ព្រះ​ចន្រ្ទ។

ទីតាំង​​រាសី (បណ្ដុំ​ផ្កាយ?) ​និមួយ​ៗ​ដែល​ជា​គន្លង​នៃ​ផែន​ដី​ធៀប​នឹង​ព្រះ​អាទិត្យ​

បានផ្សាយ​ក្នុង អត្ថបទ វប្បធម៌ និង អរិយធម៌ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | បញ្ចេញមតិ

ទៅមើល​ល្ខោន​ខោល​វត្ត​ស្វាយ​អណ្ដែត


​ល្ងាច​ម្សិល​មិញ​នេះ​ ខ្ញុំ​មាន​ភ័ព្វ​បានជួប​ម្ចាស់​ទំព័រ Living with heritage project និង​ ម្ចាស់​ទំព័រ ចំណេះដឹងខ្លីៗអំពីសិលាចារឹកខ្មែរ ។ យើង​បាន​ហូប​អាហារ​ពេល​ល្ងាច​រួម​គ្នា ដោយ​មាន​វត្ត​មាន​ភរិយា​ខ្ញុំ និង​ភរិយា​ម្ចាស់​ទំព័រ​ទី២​ ចូល​រួម​ដែរ។ ក្រោយ​ពី​ហូប​អាហារ​ពេល​ល្ងាច​រួច យើង​ក៏​សន្មត់​គ្នា​ដោយ​ភ្លាម​ថា ទៅ​មើល​ល្ខោន​ខោល​វត្ត​ស្វាយ​អណ្ដែត​ តែ​ម្ដង ត្បិត​ថា​ខ្ញុំ​ និង​ម្ចាស់​ទំព័រ​ទី១ មិន​ដែល​បាន​ទៅ​សោះ ឯ​ម្ចាស់​ទំព័រ​ទី ២ និង​ភរិយា​ទៅ​បាន​ច្រើន​ដង​ហើយ ទើប​ស្រេច​ឱ្យ​គាត់​ទាំង​២ ជា​អ្នក​នាំ​ផ្លូវ។ យើង​ចេញ​ដំណើរ​រាង​យឺត​បន្តិចនៅ​ម៉ោង​៨ ហើយ​ទៅ​ដល់​នៅ​ម៉ោង ៨ និង​៤០​នាទី។ ឯ​ល្ខោន​គេ​ចាប់​ផ្ដើម​លេង​តាំង​ពី​ម៉ោង ៨​មក។

វត្ត​ស្វាយ​អណ្ដែត​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​​ភូមិ​តាស្គរ ឃុំ​សារិកាកែវ ស្រុក​ល្វាឯម ខេត្ត​កណ្ដាល​។ និយាយ​ឱ្យ​ខ្លី​ គឺ​ស្ថិត​នៅ​ត្រើយ​ខា​ង​កើត​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ចម្ងាយ​ផ្លូវ​ប្រមាណ​ជា​ ១៥គីឡូម៉ែត្រ ដោយ​ត្រូវ​ឆ្លង​ដរនៅ​អរិយក្សត្រ ឬ​ស្វាយ​ជ្រុំ​តាម​ចំណង់។ ចំពោះ​រឿង​រ៉ាវ​លម្អិត​អំពី​ក្រុម​ល្ខោន​នេះ សុំ​រក​ទីញ​សៀវភៅ​​ដូច​មាន​នៅ ក្នុង​រូប​ខាង​ឆ្វេង​ស្រាប់​ នៅ​ អតីត​រៃយំ ឬ​បណ្ណា​គារ​នានា (ប្រញ៉ាប់​ឡើង ពីព្រោះមិនមាន​បោះ​ពុម្ព​ទៀត​នោះទេ)។

ខ្ញុំ​សុំ​និយាយ​ពី​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​សង្កេត​ឃើញ​ និង​បាន​ដឹង​មក​ត្រួស​ៗ​ តាម​រយៈ​សៀវភៅ​នេះ និង​ការ​សិក្សា​កន្លង​មក៖

«ល្ខោន​​​នេះគេ​លេង​មួយ​ឆ្នាំ​ម្ដង​ ក្រោយ​ចូល​ឆ្នាំ​ខ្មែរ ដោយ​រើស​យក​ថ្ងៃសៅរ៍​ជា​ថ្ងៃ​ហោម​រោង ហើយ​លេង​បន្ត​យ៉ាង​ហោច​ណាស់៣​យប់​បន្ទាប់ តែ​ឆ្នាំ​នេះ​គេ​លេង​ដល់​ទៅ៤​យប់ ដូច្នេះ​ចំពោះ​អ្នក​ចង់​ទៅ​មើល​អាច​ទៅ​បាន​យប់​នេះ ឬ​យប់​ស្អែក​មួយ​ទៀត។ ខ្ញុំមិន​​ដែល​បាន​មើល​ល្ខោន​នេះ​ពី​មុន​មក​ទេ ឯ​យប់​ម្សិល​ក៏​មិន​បាន​ចប់​ចុង​ចប់​ដើម​ដែរ ហើយ​មិន​ដឹង​ជា​ឈុត​អ្វី​ទៀត ឃើញ​ត្រឹម​ព្រះ​លក្ម្សណ៍​ចេញ​ច្បាំង​នឹង​យក្ស។ សម្ដែង​បាន​ពាក់​កណ្ដាល ជា​ចៃ​ដន្យ​ស្រាប់​ទៅ​ដល់​ពេល​ត្រូវ​រៀប​ដង្វាយ​ថ្វាយ​បារមី​បង់​បត់​​ដែល​ថែរ​រក្សា​ភូមិ​ស្រុក​នេះ ការ​សម្ដែង​ក៏​ផ្អាក​សិន។ អ្នក​ស្នង​រូប​​បារមី​បង់​បត់​​ទាំង​អស់​សុទ្ធ​តែ​ជា​ស្ត្រី​។ ក្រោយ​ពេល​លេង​ភ្លេង​ និង​រៀប​ដង្វាយ​ថ្វាយ​រួច រូប​ស្នង​​ និង​ភីលៀង​ក៏​ដើរ​ប្រោះ​ព្រោះ​ឱ្យ​អ្នក​ស្រុក។ ចប់​ការ​នេះ ទើប​គេ​បន្ត​លេង​ល្ខោន​ទៀត។» ខ្ញុំ​មិន​បាន​នៅ​បន្ត​ទៀត​ទេ ក៏​ចេញ​ដំណើរ​ត្រឡប់​មក​ផ្ទះ​វិញ​ កាល​នោះ​ម៉ោង​ប្រហែល​ជា ៩ និង៤០​នាទី សរុប​ទៅ នៅ​ទី​នោះ​បាន​មួយ​ម៉ោង​ដែរ។

រូបស្នងលោកតាទសមុខនិយាយជាមួយនៅព្រះគ្រូចៅអធិការវត្ត

«ល្ខោន​ខោល​នេះ មិន​មែន​ជា​ក្រុម​អាជីព​ទេ គឺ​ជា​អ្នក​ស្រុក​តំបន់​នោះ​ដែល​រួម​គ្នា​មួយ​ឆ្នាំ​ម្ដង​ដើម្បី​លេង​ល្ខោន​ថ្វាយ​បារមី​បង់បត់​ទាំង​ឡាយ​នៅ​តំបន់​ដើម្បី​សុំ​សេចក្ដី​សុខ ជា​ពិសេស ​គឺ​សុំ​ទឹក​ភ្លៀង​សម្រាប់​បង្ករ​បង្កើន​ផល។ ដូច្នេះ ការ​សម្ដែង​នេះ​ពេល​ខ្លះ​ក៏​ភ្លាំង​ភ្លាត់​ទៅ ព្រោះ​តួមិន​បាន​ហាត់​ជា​ប្រចាំ​ទេ តួ​ខ្លះ​ក៏​ថ្មី​មិន​ទាន់​ចាំ​ក្បាច់​អស់។ យ៉ាង​ណា​ក្ដី វា​មិន​មែន​ជា​ទស្សនីយភាព​សម្រាប់​កម្សាន្ត​ភ្នែក​នោះទេ តែ​ជា​ កិច្ច សម្រាប់​ប្រយោជន៍​រួម​នៃ​សហគមន៍​ទាំង​មូល ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​គេ​ខក​ខាន​មិន​បាន។​»

សូមអាន៖

បានផ្សាយ​ក្នុង កំណត់សរសេរ តាម៉ាប់, Exploring Cambodia | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , | បញ្ចេញមតិ

ស្ថានីយភូមិសូភី


ស្ថិតក្នុងភូមិសូភី ឃុំសូភី ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ចម្ងាយប្រហែល ២០គីឡូម៉ែត្រខាងលិចក្រុងសិរីសោភ័ណ។ ស្ថានីយនេះរកឃើញដោយចៃដន្យក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០០៧ ពេលអ្នកស្រុកជីកដីក្នុងភូមិដើម្បីសាងសង់បង្គន់អនាម័យ ដែលឧបត្ថម្ភដោយអង្គការអភិវឌ្ឍន៍កសិករខ្មែរ។ ពេលជីកដីសាងសង់ក៏បានប្រទះឃើញឆ្អឹងខ្មោច និងឆ្អឹងសត្វនៅលាយឡំជាមួយបំណែកភាជន៍ ដែក អលង្ការធ្វើពីសម្រិត អាវុធ អង្កាំជាដើម។ ផ្នូរបុរាណរាប់រយត្រូវគាស់បំផ្លាញ ហើយឆ្អឹងមនុស្ស ឆ្អឹងសត្វ និងបំណែកភាជន៍ត្រូវគេទុកចោលរាយប៉ាយពាសពេញលើដី។ ហេតុនេះ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ សហការជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងព្រះសង្ឃបានប្រមូលវត្ថុទាំងនោះមករក្សាទុកក្នុងវត្តសូភី។

ភូមិសូភីជាទីបញ្ចុះសពបុរាណដ៏ធំមួយក្នុងតំបន់។ ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យដែលនៅសេសសល់ទាក់ទងនឹងទំនៀមបញ្ចុះសពបុរាណមកសិក្សាវិភាគ និងចងក្រងឯកសារបោះពុម្ពផ្សព្វផ្សាយជាប្រយោជន៍ដោយសង្គម ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានសហការជាមួយសាកលវិទ្យាល័យស៊ីដនីនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី ធ្វើកំណាយសង្គ្រោះចំនួនពីរលើក៖

  • លើកទីមួយ ធ្វើក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩ ដោយជីកក្បែរព្រះវិហារក្នុងបរិវេណវត្ត ទំហំរណ្ដៅ ៣ម៉ែត្រគុណនឹង ៥ម៉ែត្រ។
  • លើកទីពីរ ធ្វើនៅដើមឆ្នាំ២០១០ ដោយជីកក្នុងភូមិ មុខផ្ទះអ្នកស្រុក ទំហំរណ្ដៅ ៥ម៉ែត្រគុណនឹង ៥ម៉ែត្រ។

កំណាយទាំងពីរលើកបានរកឃើញផ្នូរសពចំនួន ១៤ ដែលផ្នូរខ្លះមានគ្រោងឆ្អឹងពេញលេញ និងផ្នូរខ្លះទៀតមិនពេញលេញ។ តាមការសិក្សាផ្នែកសរីរៈវិទ្យាបានបង្ហាញថា ផ្នូរទាំងនេះមានបញ្ចុះសពមនុស្សជំទង់ និងកូនក្មេង រួមជាមួយសំណែនផ្សេងៗ ដូចជា ឆ្អឹងសត្វ អង្កាំ អលង្ការសម្រិត ចង្ក្រង ខ្នារអំបោះ វត្ថុធ្វើពីដែក និងភាជន៍ ។ល។

យោងលើការសិក្សាប្រៀបធៀបសមុច្ច័យប្រមូលបានពីកំណាយនៅស្ថានីយភូមិសូភី និងភូមិស្នាយ ដែលនៅក្បែរនោះបង្ហាញថា មនុស្សប្រហែលមកតាំងទីលំនៅក្នុងពេលប្រហែក់ប្រហែលគ្នា។ លទ្ធផលវិភាគវិទ្យុសកម្មកាបូន១៤ លើដុំធ្យូងដែលប្រមូលពីក្នុងស្រទាប់ដីបានបញ្ជាក់ថា មានមនុស្ស​រស់​នៅ​ប្រហែលពីឆ្នាំ ១២៥ ដល់ ៥៦២ នៃគ្រឹស្តសករាជ។ កំណាយស្រាវជ្រាវនៅភូមិសូភីនឹងបន្តធ្វើ ដើម្បីស្វែងយល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់អំពីរចនាសម្ព័ន្ធនៃការបញ្ចុះសព គ្រឿងសំណែន កត្តាសង្គមសេដ្ឋកិច្ច សិប្បកម្ម របបអាហារ ការបម្លាស់ទី ព្រមទាំងការវិវឌ្ឍនៃវប្បធម៌របស់មនុស្ស។

ចម្លង​ចេញ​ពី៖ ពិព័រណ៍​បុព្វបុរស​នៃ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ សារមន្ទីរខេត្ត​បន្ទាយ​មាន​ជ័យ ©ក្រសួងវប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ ២០១៤

អាន​បន្ថែម៖

បានផ្សាយ​ក្នុង អត្ថបទ​ បុរាណ​វិទ្យា, Exploring Cambodia | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | បញ្ចេញមតិ