ផ្នែក​មួយ​នៃ​ពិធីតាំងតុ​អាណានិគម ឆ្នាំ១៩០០


រូប​គំនូរ​ទាំង​ពី​រនេះ​​យក​ពី​វេបសាយ​ Alamy ឯ​រូប​ដើម​គេ​គូរ​ដាក់​ក្នុង​កាសែត L’illustration ចេញ​ផ្សាយ​ថ្ងៃ​ទី០១ ខែ​កញ្ញា​ ឆ្នាំ​១៩០០។

មានគេនាំ​ផ្អើល​ថា «រូប​ខាង​លើ​» ជា​ប្រាសាទ​ខ្មែរក្រោម​ដី (គេ​សរសេរ​បន្ថែម «ឯកសារ​បារាំង​មិន​បញ្ជាក់​ទីតាំង»)។ អ្នកខ្លះថានៅកំពត​ផង (មិនដឹងគាត់មិនទាន់បានចូល​ទៅ​ឃើញ​ប្រាសាទ​ក្នុង​រូង​ភ្នំ​នៅកំពត ឬខ្ញុំ​ចូល​មិន​ទាន់​អស់​រូង​ភ្នំ)។ បន្ទាប់​មក​ ខ្ញុំ​ក៏​ថា​រូប​នេះ​ជា​រូប​បារាំង​សេស​ឆ្នៃ​ប៉ុណ្ណោះ ក៏​មាន​អ្នក​ថា​ «បើ​ប្រាសាទ​ហ្នឹង​ខ្មែរ​ឥត​មាន​ ក៏គេ​មិន​ធ្វើ​ដែរ»។ ខ្ញុំ​ឥត​តប​ត​អ្វី​ទៀតទេ ព្រោះ​ប្រហែល​វា​នាំ​តែ​ពាំ​ត្រណោត​ផង ខ្ជិល​ផង។

បើ​តាម​ ទំព័រ​មួយ​ នេះ​ប្រាប់ កាល​ពិធី​តាំង​តុ (សព្វ​ថ្ងៃ​គេ​ហៅថា «តាំង​ពិព័ណ៌») អាណានិគម​បារាំង​សេស ឆ្នាំ១៩០០ (១៥ មេសា ដល់ ១២ វិច្ឆិកា) នៅ​ក្រុង​ប៉ារីស៍នោះ​ គេ​មាន​សង់​វត្ត​ភ្នំ ក៏​ដូច​ជា​សំណង់​នានា​ដែល​យក​គម្រូ​តាម​សំណង់​នៅ​ «ឥណ្ឌូ​ចិន​បារាំង​សេស»។​ យើងឃើញ​មាន​ វត្ត​ភ្នំ សំណង់​បែប​យួន សំណង់​បែប​ចិន សំណង់​បែប​សៀមលាវផង។

សំណង់សំណាកវត្ត​ភ្នំ

គេមានសរសេ​រ​បន្ថែមថា «En dessous du Pnom, vastes salles symbolisant les sculptures khmers. “Temple souterrain khmer”.» ប្រែ​ថា «ហើយ​នៅ​ពី​ក្រោម​​ភ្នំ​នោះ សាល​ធំ​មួយ​ដែល​តំណាង​សិល្បៈចម្លាក់​​ខ្មែរ ​.ប្រាសាទ​ខ្មែរ​ក្រោម​ដី.»។ ខ្ញុំ​នឹង​ព្យាយាម​បង្ហាញ «នៅទីនេះ» មូលហេតុ​ដែល​ខ្ញុំ​ថា​ បារាំង​សេស​ឆ្នៃ។

មួយគឺរូបតោគ្រហឹមឈរ។ យើងមាន​ឯកសារ​ច្បាស់​លាស់​បញ្ជាក់ថា រូបតោ​នេះ​មកពីប្រាសាទ​បាកាន (ព្រះខ័ន​កំពង់ស្វាយ) ហើយប្រាសាទ​នេះ​ក៏​មិន​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ដី​ដែរ។ ពីរ​គឺ​រូប​មុខ​ព្រហ្ម មុខព្រហ្មនៅបាយ័នក្ដី នៅបន្ទាយឆ្មារក្ដី ទាំង​នោះគឺប្រាសាទ​នៅលើ​ដី មិនមែន​នៅក្រោមដី។

បន្ថែមពីនោះ ត្បិតតែ​មិន​បាន​និយាយ​លម្អិត​លើស​នេះ (បើអាច​សូម​រក​អាន ឬទិញ​សៀវភៅ Angkor, naissance d’un mythe) សូម​មើល​ក្បាច់​ដែល​គេ​ដាក់​បន្តោង​នៅជាប់សរសេរ តើ​ដែល​ឃើញ​សំណង់​ជា​ប្រាសាទ​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​ណា​ដែល​មាន​ក្បាច់​ផុស​ផុត​មក​បែប​នេះ​ទេ? មាន​តែ​នៅ​ស្រុក​ឥណ្ឌា នេះ​បើ​តាម​ធ្លាប់​ឃើញ។

សរុប​ឱ្យខ្លី សាល​ធំ​នៅ​ក្រោម​ភ្នំសប្បនិម្មិត​នោះ វា​របៀប​ដូច​ជា «សារមន្ទីរ» សព្វថ្ងៃ ដែលគេដាក់តាំង​រូប​នានា (អាច​ជា​រូបពិត ឬ​រូប​ចម្លង) [កាលនោះរូប​ខ្មែរមួយ​ចំនួន​ធំ​ គេ​មិនទាន់​យក​ទៅ​ដាក់​នៅ​សារមន្ទីរ​ហ្គីម៉េត៍ (Guimet) ទេ គេ​រក្សា​ទុក​នៅ​ត្រូកា​ដេរ៉ូ (Trocadéro)] ដែល​មាន​រចនាបថ អាយុកាល​ខុសៗគ្នា តែគ្រាន់តែ​គេ​រៀប​ចំ​តាម​ «l’imagination d’artistique» ដែល​ខុស​ពី​សារមន្ទីរសព្វថ្ងៃ រៀបចំ​ច្រើន​ទៅ​តាម​ «la chronologie – កាលប្បវត្តិ»។

សុំផ្ទឹម ហើយពិចារណាតាមការគួរ!

ដូច​គេថា «កោកៗ សឹកតែត្រដោក ឆ្អែត​ឯពោះក្របី» ឬក៏ «ដូច​គេ​ចាក់​ទឹក​លើ​ក្បាល​ទា»។

About តា ម៉ាប់

ខ្មែរ​ម្នាក់​ដែល​រស់​ដើម្បី​ខ្មែរ ! A young Khmer with big ambition for his motherland!
This entry was posted in អត្ថបទ រិះគន់​ស្ថាបនា and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

សាសង

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

Google photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s