ការងារថ្មីខ្ញុំ


៣ឆ្នាំមកហើយដែលខ្ញុំ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​ផ្លូវ​សម្រាប់អាជីព​អនាគត​។ កាលពីមុនខ្ញុំ​រៀន​មុខ​វិជ្ជា​មួយ​ដែល​អាច​​ឲ្យ​​ខ្ញុំ​​ក្លាយ​ជា​ «បណ្ឌិត» បើ​ខ្ញុំ​រៀន​ចប់ តែ​ធ្វើ​យ៉ាង​ម៉េច​បើ​ខ្ញុំ​គ្មាន​វាសនា​បាន​ «បណ្ឌិត​» ផ្នែក​ខាង​នោះ តែមិនមែន​ទាល់​តែ​រៀន​មុខ​វិជ្ជា​នោះ​បាន​​ៗ «​បណ្ឌិត​» ឯណា រៀន​អីផ្សេង​ក៏​អាច​ទទួល​បាន​ដែរ ហេហេហេ ដូច​គេ​ថា​ «ស្រុក​ខ្មែរ​ មាន​អតិផរណា​បណ្ឌិត» និយាយ​នេះ​មិនមែន​ខ្ញុំ​មើល​ងាយ​សមត្ថភាព​មនុស្ស​ទេ សុំ​បញ្ជាក់​ទុក​ជា​មុន។

ខ្ញុំ​ខាន​សរសេរ​​យូរ​មក​ហើយ គ្មាន​ពេល​នឹង​សរសេរ ការងារ​រវល់​ច្រើន​ ហើយ​បើ​សរសេរ​អត្ថបទ​ខ្លះ​មិន​អាច​សរសេរ​លុមៗ​បាន​ទេ ត្រូវ​អាន​សៀវភៅ​ឲ្យ​បាន​ច្រើន ត្រូវ​ពិចារណា​ត្រិះរិះ​មុន​នឹង​ផ្សព្វផ្សាយ​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​មាន​ភ័ន្ត​ច្រឡំ​ជា​សារ​ធារណៈ ​ព្រោះ​​ខ្ញុំ​ត្រូវ​ហាត់​រៀន​សរសេរ​​ស្រាវជ្រាវ​វិទ្យាសាស្ត្រ​បែបនេះ​​សម្រាប់​ជា​ទុន​ឲ្យ​ខ្ញុំ​យក​ «បណ្ឌិត​» នៅ​ពេល​ខាង​មុខ។

សព្វ​ថ្ងៃ​ខ្ញុំ​រៀន​មុខ​ វិជ្ជា​ថ្មី​ នេះ​បាន​៣​ឆ្នាំហើយ ឆ្នាំ​២០១៧-២០១៨ ជា​ឆ្នាំ​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​បរិញ្ញាបត្រ​​ទី​៣​នេះ ដោយ​ការ​រៀន​នៅ​ឆមាស​ទី១ និង​សរសេរ​និក្ខេបបទ​នៅ​ឆមាស​ទី២។ ខ្ញុំ​មាន​ប្រធាន​បទ​និក្ខេបបទ​ហើយ ក៏​ប៉ុន្តែ​មិន​ទាន់​សម្រេច​ដាច់​ស្រេច​នៅ​ឡើយ​ ត្រូវ​ចាំ​មើល​បន្ត​បន្ថែម​ទៀត។ នៅពេលវិស្សមកាល​ ខ្ញុំ​រៀន​បន្ថែម​ពេញ​បី​ខែ​​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​​ខ្ញុំ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ ៣វិស្សមកាល ហើយ​អាច​ទទួល​បាន​សញ្ញាបត្រ​មក​​ពីបារាំង​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​នៅ​អឺរ៉ុប​​។

និយាយ​ចឹង ខ្ញុំ​ចង់​និយាយ​ពី​ការងារ​ថ្មី​របស់​ខ្ញុំ​ទេ តែណែនាំ​ខ្លួន​រាង​វែង​ឆ្ងាយ​បន្តិច។ និយាយ​ទៅ​ការងារ​ខ្ញុំ​​ឲ្យ​ចំ​ គឺ​នៅ​ជា​មួយ​ប្រាសាទ ជា​មួយ​ប្រជាជន​តាម​ភូមិ​ស្រុក​​ ច្រើន​​ជាង​នៅ​ទី​ក្រុង​ តែបើ​ខ្ញុំ​អាច​ក្លាយ​ជា​គ្រូ​បង្រៀន​ផ្នែក​ខាង​នេះ​ក៏​ល្អ​ម៉្យាង​ដោយ​មិន​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​​ហាល​ថ្ងៃ​រាល់​ថ្ងៃ ហេហេហេ នាំ​បាក់​សម្រស់។ តែ​បើ​ជា​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​មិន​អាច​អង្គុយ​តែ​ក្នុង​បន្ទប់​​​អាន​សៀវភៅ​ដូច​កាល​ពី​ ១០០​ឆ្នាំ​មុន​ទេ គឺត្រូវ​ទៅ​ចុះ​ស្រាវជ្រាវ​ផ្ទាល់​ដល់​ទីតាំង​សិក្សា។ ខ្ញុំត្រូវ​ហាត់​រៀន​ច្រើន​ទៀត ត្បិត​តែ​ចំណេះ​ដឹង​ជា​មូលដ្ឋាន​របស់​ខ្ញុំ​មាន​មិន​ច្រើន​​ក្ដី​ តែ​បើ​ស្រលាញ់​អ្វី​ដែល​ធ្វើ​ហើយ ខ្ញុំជឿ​ថា​ប្រាកដ​ជា​ធ្វើ​បាន។

Advertisements
បានផ្សាយ​ក្នុង កំណត់សរសេរ តាម៉ាប់ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , , | 4 មតិ

សិលាចារឹកសាបបាក់ K.1158


សិលាចារឹកនេះ​ចារ​លើ​ថ្មភក់​ជា​លក្ខណៈសីមា គេរក​ឃើញនៅប្រទេស​ថៃបច្ចុប្បន្ន ខេត្តនគររាជ (សៀមហៅ កូរ៉ាត់) ដែល​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​ថាសិលាចារឹក Sap Bak។​ ចំពោះអ្នកសិក្សា​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​កំណត់​លេខ​ឲ្យ​សិលាចារឹក​នេះ​ជា​លេខ 1158 (លោក George Cœdès សិក្សា​សិលាចារឹក​បាន​ចំនួន 1005 ផ្សាយក្នុង​សៀវភៅ​ Inscriptions du Cambodge របស់​គាត់​មាន​សរុប ៨ក្បាល)។ សិលាចារឹក​នេះ​មាន​ ៣៦​ជួរ ៣០​ជួរ​ដំបូង​ចារ​ជា​ភាសា​សំស្ក្រឹត និង​៦ជួរ​បន្ទាប់ចារ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ។ គេ​ប្រទះ​ឃើញ​ទាំង​ពាក្យ កម្វុជ (កម្ពុជា) និង ស្រុក៑ខ្មេរ (ស្រុក​ខ្មែរ) នៅក្នុង​សិលាចារឹកនេះ។ ខាង​ក្រោម​នេះ​ជា​សម្រង់​ផ្នែក​នៃ​សិលាចារឹក​ដែល​ចារ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ។

(៣១) រិ​ព្រះ​វុទ្ធ​លោកេឝ្វរ​ត​ប្រំប្វាន្ន​តិ​​កំស្ដេង៑ឝ្រិ​សត្យវម៌​ត​មាន្សិទ្ធិ​ស្ឋាបនា​វ្រេង
(៣២)​ លេ​អភយគិរី​តំេ​កំ​បិ​ជវា​អាក្រាន្ត​ស្រុក៑​ខ្មេរ​ វ្រះ​នោះ​ស្យង្ត​នុ​ត្វល្លទៅ
(៣៣) ហោង៑ កម្រតេង៑​អញ៑​ត​គុរុ​ធរណីន្ទ្រ​បុរ​ជី​ណ៌ោ​ទ្ធរណ​ថ្វេបិប្រវៃស្ឋាប
(៣៤) នា​ឥស្ស​វ្រះនោះ​វិង្តតេល៑នោះស្យង្ត​អ្យត​វិឃ្ន រិ​អាចាយ៌្យ​វ្រះ​ធនុ
(៣៥)​ ត​ឝិឞ្យ​គិ​ត​ស្ឋាប​នា​វ្រះនេះអាយ្ត​​អឞ្ដ​អឞ្ដ​​នវ​ត​គិ​រាជ្យ​វ្រះ​បាទ​កម្រ​តេ​
(៣៦) ង៑​កំត្វន​អញ៑​​ឝ្រិ​ឧទយាទិត្យ​វម៌្មទេវ​ ច្រេន​ឝ្រិ​ស្ថិរ​ឝក្តិ​ត​រាប៑​​ផ្ទៃករោំ

បកប្រែ៖
(៣១) រីឯ​ព្រះ​ពុទ្ធ​លោកេសូរ​ប្រាំបួន​អង្គ​​ដែល​កំស្ដេង​ស្រី​សត្យ​វម៌​ដែល​មាន​​​​​សិល្ប​​អំណាច​​ស្ថាប​នា​ពីព្រេង​ (យូរមកហើយ)
(៣២) លើ​ភ្នំ​អភ័យ​គិរិ​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ជ្វា​​ដណ្ដើម​យក​ស្រុក​ខ្មែរ ព្រះ​​នោះ​សឹង​​ដួល​ទៅ​
(៣៣) ហោង កម្រតេង​អញ​ជា​គ្រូ​ឈ្មោះ​​ធរណីន្ទ្រ​បុរ​ជីណ៌ោ​ទ្ធរណ​ ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រពៃ​ស្ថាប​-
(៣៤) នា​អស់​ព្រះ​នោះ​​ដដែល​វិញ​ សឹង​គ្មាន​ឧបសគ្គ​ រី​ឯ​អាចារ្យ​​ព្រះ​ធនុ​​
(៣៥) ដែល​ជា​សិស្ស​ដែល​ស្ថាប​នា​ព្រះ​នេះ​​នៅ​ឆ្នាំ​៩៨៨ (គ.ស. ១០៦៦) ដែល​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះបាទ​កម្រតេង
(៣៦) កំត្វន​អញ​ស្រី​ឧទយាទិត្យវម៌្ម​ សូមមាន​ព្រះជន្ម​យ៉ឺនយូរ មាន​ឝ្រី (បាលី៖ សិរី) ស្ថិតស្ថេរ​​​​​អំណាច​ក្នុង​រាជ្យ​

***

ឯកសារយោង៖

បានផ្សាយ​ក្នុង អត្ថបទ ប្រវត្តិវិទ្យា, អត្ថបទ វប្បធម៌ និង អរិយធម៌, អំពី​សិលាចារឹក​ខ្មែរ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , , , , | 4 មតិ

The First Civilization of Cambodia


សៀវភៅ The First Civilization of Cambodia សរសេរ​ដោយ Andreas Reinecke, វិន ឡៃជួ, ហេង សុផាឌី និង សេង សុនេត្រា (ឆ្នាំ២០១០) ជាភាសា​អង់គ្លេស៍​។ ចុចលើរូបដើម្បីទាញយកសៀវភៅ។

The First Civilization of Cambodia

បានផ្សាយ​ក្នុង សៀវភៅ, អត្ថបទ ប្រវត្តិវិទ្យា, អត្ថបទ ភូមិវិទ្យា, អត្ថបទ វប្បធម៌ និង អរិយធម៌ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , | បញ្ចេញមតិ

The First Golden Age of Cambodia – យុគមាសដំបូងនៅកម្ពុជា


សៀវភៅ The First Golden Age of Cambodia – យុគមាសដំបូងនៅកម្ពុជា សរសេរ​ដោយ Andreas Reinecke, វិន ឡៃជួ និង សេង សុនេត្រា (ឆ្នាំ២០០៩)។ ចុចលើរូបដើម្បីទាញយកសៀវភៅ។

The First Golden Age of Cambodia – យុគមាសដំបូងនៅកម្ពុជា

បានផ្សាយ​ក្នុង សៀវភៅ, អត្ថបទ ប្រវត្តិវិទ្យា, អត្ថបទ ភូមិវិទ្យា, អត្ថបទ វប្បធម៌ និង អរិយធម៌ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , , , | បញ្ចេញមតិ

យាយៗសំពត់យាយប្រឡាក់****


ខ្ញុំ​ជឿ​ថា​នរណា​ៗ​ក៏​ធ្លាប់​ឃើញ​វីដេអូ​ផ្សព្វផ្សាយ និង​អប់រំ​នេះ​ដែរ ជា​ពិសេស​ត្រង់ឈុត​ដែល​ចៅ​ស្រី​និយាយ​ពាក្យ «អាចម៍» ពេញ​ៗមាត់​។ អ្នកខ្លះពេល​ឃើញ​វីដេអូនេះ​តាម​កញ្ចក់​ទូរទស្សន៍​ក៏​ដូរ​ទៅ​ប៉ុស្តិ៍​ផ្សេង​ព្រោះ​មិន​ចង់​ឮ​ពាក្យនេះ ជាពិសេស​ពេល​ហូប​បាយ។ អ្នកខ្លះទៀត​មើល​ហើយ​សើច​ធម្មតា​ ព្រោះ​​អស់​សំណើច​នឹង​វីដេអូ​នេះ​ប្រើប្រាស់​ពាក្យ​​នេះ​ពេញ​ៗមាត់​ពេក។ ចំពោះ​ខ្ញុំ​ៗគិត​ថា​វីដេអូ​មួយ​នេះ​ ខុស​ប្លែក​ពី​វីដេអូ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ដែល​និយាយ​លើ​ប្រធាន​បទ​ដូច​គ្នា វា​​និយាយ​ត្រង់​ ចំចំណុច​ មិន​លាក់​លៀម ហើយ​ដូច​ស្ថាន​ភាព​ពិត​ៗ​​នៅ​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ហើយ​ក៏​អាច​ពញ្ញាក់​អារម្មណ៍​​ទស្សនិកជន​ឲ្យ​យល់​ពី​ផល​វិបាក​នៃ​ការ​បន្ទោរបង់​ពាសវាល​ពាស​កាល​នោះដែរ។

បច្ចុប្បន្ននេះ​ អ្នករស់​នៅ​ទីក្រុងគ្រប់ផ្ទះទាំងធំ​ទាំង​តូច​សុទ្ធ​តែ​ប្រើប្រាស់​បង្គន់​អនាម័យ​ គ្រាន់តែមាន​ទំនើប​ធំ​តូច​ទៅ​តាម​ទ្រព្យ​ធន​រៀងៗ​ខ្លួន។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណាក្ដី​ នៅ​តាម​ទី​ជនបទ​អ្នក​ស្រុក​មិន​ទាន់​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​ប្រើគ្រប់ផ្ទះ​នោះទេ។ ខ្ញុំមិន​បាច់​លើក​ឧទាហរណ៍​ណា​ឆ្ងាយ​នោះទេ គឺ​និយាយ​អំពី​ស្រុក​កំណើត​ខ្ញុំ​ផ្ទាល់​តែ​ម្ដង សព្វថ្ងៃខ្ញុំមក​រស់​នៅ​ទីក្រុង​ចំណែក​ឯ​ផ្ទះ​នៅ​ស្រុកកំណើត​នោះ​មាន​អ្នក​នៅ​ចាំ​ឲ្យ​តែមិន​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​នោះ​ទេ រាល់​ពេល​មាន​បុណ្យ​ទាន​​ត្រូវ​ទៅ​ស្រុក​ម្ដង បើ​កុន​ខ្លាំង​ប្រាកដ​ជា​រត់ទៅ​គុម្ព​ត្រប់​ គុម្ព​ចេក​ហើយ។ ដោយ​សារ​តែ​យើង​គិត​ថា​ យើង​មិន​ទៅ​រស់​នៅ​​ស្រុក​កំណើត​វិញ​ទើប​យើង​មិន​បាន​សង់​បង្គន់​អនាម័យ​ទុក​​ប្រើប្រាស់​ពេល​ទៅ​ម្ដងៗ ឯ​អ្នក​នៅ​ជា​មួយ​ប្រហែល​ជា​គាត់​ចូល​ចិត្ត​ទម្លាប់​បែប​ធម្មជាតិ​ច្រើនជាង​ក៏​មិនដឹង?

ជា​ការ​ពិត​ទៅ​ គួរ​ឲ្យ​ខ្មាស​អៀន​ដែរដែល​យើង​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​បែរ​ជា​មិន​សាង​សង់​បង្គន់​អនាម័យ​ទុក​ប្រើប្រាស់ បើ​ទោះ​ជា​ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​ម្ដង​ម្កាល​ក្ដី។ តើ​មូលហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ប្រជា​ជន​មិន​និយម​សង់​បង្គន់​អនាម័យ? ប្រហែល​ដូច​ដែល​យើង​ចូលចិត្ត​និយាយ​លេង​ថា «វា​ជា​ជី​ធម្មជាតិ​» ក៏មិន​ដឹង​បាន​ជា​អ្នក​រស់​នៅ​តាម​ជនបទ​ខ្លះគាត់​មិន​ធ្វើ​បង្គន់​ ហើយ​បន្ទោរបង់​តាម​វាល​ដើម្បី​ផ្ដល់​ជីវជាតិ​ឲ្យ​ដី​សម្រាប់​ដាំ​ដំណាំ​វិញ។ នេះ​ប្រហែល​ជា​មូលហេតុ​មួយ​ តែក៏មាន​មូលហេតុ​ផ្សេង​ទៀត​ដែរ ប្រជាជន​ភាគ​ច្រើន​យល់​ថា​ការ​សងសង់​បង្គន់​ត្រូវ​ចំណាយ​ប្រាក់ច្រើន ហើយ​ពិបាក​ថៃទាំ​ តែ​ការ​ពិត​វា​មិន​ដូច្នោះ​ទេ ហើយ​​ក៏​អាច​ជួយ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ឲ្យ​ជៀសផុត​ពី​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​ផង​ដែរ។ ម៉្យាងទៀត នៅ​តំបន់​ខ្លះ​ដែល​រដ្ឋមាន​គម្រោង​​សាង​សង់​បង្គន់​អនាម័យ​ឲ្យ​ប្រជាជនៗគាត់​សុខ​ចិត្ត​រង់​ចាំ​ដោយ​មិន​សង់​បង្គន់​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​នោះទេ ដូច្នេះ​ក្នុង​កំឡុង​ពេល​រង់ចាំ​នេះ​ គាត់​បន្ត​បន្ទោរ​បង់​ពាស​វាល​ពាស​កាល​តាម​ទម្លាប់​។

ជាការ​ពិត​ទៅ ការ​បន្ទោរ​បង់​តាម​វាល​នេះ​ផ្ដល់​ផល​វិបាក​ជា​ច្រើន​ដល់​ប្រជាជន​​ដែល​មិន​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​​ប្រើប្រាស់ វា​អាច​បង្ករ​ឲ្យ​មាន​មេរោគ​ឆ្លង​ជា​ពិសេស​ជំងឺ​រាគរូស​ដែល​អាច​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​ជីវិត​ប្រសិន​​បើ​មិន​អាច​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​បាន​ទានពេល។ ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត វា​ក៏​អាច​បង្ករ​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​ទ្វារ​​បន្ទោរ​បង់​ដែរ ព្រោះ​ការកកិត​នឹង​ស្លឹក​ឈើ​​ជា​ញឹក​ញយ។ លើស​ពី​នេះ វា​ក៏​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ការ​លូតលាស់​របស់​កុមារ​ដែរ ដែល​ជា​ញឹកញយ​ យើង​ឃើញ​ក្មេង​ៗមួយ​ចំនួន​មាន​រូបរាង​តូច​មិន​សមស្រប​នឹង​អាយុរបស់​ពួកគេ។

បើ​តាម​ទិន្នន័យ​​ឆ្នាំ​២០១៥ របស់​ធនាគារ​ពិភពលោក ប្រជាជន​​កម្ពុជា​តែ​ ៤២%​ ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​ប្រើប្រាស់​ត្រឹម​ត្រូវ​ ដូច្នេះ​ប្រជា​ជន​ ៥៨%​ ឬ​ប្រមាណ​ ៨​លាន​នាក់នៅ​តែ​បន្ត​បន្ទោរ​បង់​តាម​វាល​ ដោយ​គ្មាន​អ​នាម័យ​ និង​មាន​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​ក្នុង​ការ​ឆ្លង​ជំងឺ​​ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​ខាត​បង់​ទាំង​ពេល​វេលា និង​ថវិកា។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​អះអាងថា​ប្រជាជន​កម្ពុជា​នឹង​មាន​បង្គន់​អនាម័យ​នៅ​គ្រប់​ផ្ទះ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២៥ (នៅ​៨​ឆ្នាំ​ទៀត សង្ឃឹម​ថា​គោលដៅ​នេះ​នឹង​សម្រេច​ដូច​ការ​គ្រោងទុក)។

មក​ដល់​ឆ្នាំ ២០១៧ នេះ​ហើយគ្មាន​អ្វី​គួរ​ឲ្យ​ខ្មាស​អៀន​នោះទេ រឿង​ត្រូវ​និយាយ​គួរ​តែ​និយាយ​ដើម្បី​បាន​ជា​ប្រយោជន៍​ទាំង​អស់​គ្នា។ ការ​សាង​សង់​បង្គន់​មិន​​ចំណាយ​ប្រាក់​ច្រើន​នោះទេ ហើយ​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ថែទាំ​ទៀត លើស​ពី​នេះ​វា​ក៏​អាច​ជួយ​ឲ្យ​អ្នក​ប្រើប្រាស់​ផុត​ពី​ជំងឺ​ឆ្លងនានា​ដែល​ប៉ះពាល់​ដល់​សុខភាព ថវិកា និងពេលវេលា។ និយាយ​ចឹង ខ្ញុំ​នឹង​ទៅ​សង់​បង្គន់​អនាម័យ​មួយ​ទុក​នៅ​ស្រុក​កំណើត​ដែរ​ហើយ។

សេចក្ដី​ប្រកាស៖ អត្ថបទ​នេះ​ទទួល​បាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​​ដោយ​យុទ្ធនាការ​សង្គម​ដើម្បី​លើក​កម្ពស់​ការ​យល់​ដឹង​ពី​ការ​ខ្វះ​ខាត​បង្គន់​អនាម័យ​នៅ​កម្ពុជា។

បានផ្សាយ​ក្នុង ទូទៅ | បានដាក់ពាក្យ​គន្លឹះ , , , | បញ្ចេញមតិ